ความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับประเด็นทางสังคมการเมืองในประเทศไทยช่วงนี้มีความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เรียกได้ว่าถ้าพลาดอ่านข่าวเช้ามาอ่านข่าวเย็นคงต้องตั้งสติกันสักพักว่าเกิดอะไรขึ้นบ้าง เริ่มจากการเปลี่ยนแปลงรัฐบาล มีนายกฯ คนใหม่ มาจนถึงการแถลงนโยบายของรัฐบาลเมื่อปลายเดือนกันยาฯ ที่คำแถลงนโยบายของรัฐบาลค่อนข้างจะ “สั้น” น่าจะพอๆกับอายุรัฐบาล ทำให้การนำเสนอนโยบายต่างๆ ก็ค่อนข้างจะต้อง “โฟกัส” ไปยังจุดที่รัฐบาลมองว่าประเทศกำลังมีปัญหา แต่ก็ยังดีที่มีการระบุไว้ถึงการรักษาหลักนิติธรรมอย่างเคร่งครัดในการบังคับใช้กฎหมาย ไม่ให้ใช้กฎหมายเป็นไปเพื่อประโยชน์ทางการเมือง ควบคู่กับการขจัดการทุจริตและประพฤติมิชอบอย่างเด็ดขาดและจริงจัง รวมถึงการเร่งรัดการพัฒนารัฐบาลดิจิทัล สิ่งที่ต้องติดตามดูต่อจากนี้ คงจะเป็นว่าจากตัวหนังสือในกระดาษรัฐบาล นายกฯอนุทินจะสามารถดำเนินการได้ตามที่แถลงไว้ได้แค่ไหน…

ผ่านจากการแถลงนโยบายของรัฐบาลไปได้ไม่กี่วัน ไม่รู้ว่าเรื่องนี้จะเกี่ยวกับการใช้กฎหมายเพื่อประโยชน์ทางการเมืองหรือไม่เพราะสืบเนื่องจากประเด็นที่มีการอภิปรายในสภาก็มีข่าวว่าท่านรัฐมนตรีท่านหนึ่ง จะฟ้องร้องดำเนินคดีผู้อภิปราย และได้ฟ้องร้องสื่อมวลชน นักวิชาการและผู้ที่ได้เข้ามาแสดงความคิดเห็นต่อเนื่องจนทำให้ “ท่าน” รัฐมนตรีเสียหาย ไปแล้วกว่า 270 คดีใน 2 จังหวัด เรื่องราวเหล่านี้เกิดขึ้นเพียงไม่กี่วันนับจากรัฐบาลมีอำนาจเต็มในการบริหารราชการแผ่นดิน ในด้านหนึ่งก็คงเป็นสิทธิของ “ท่าน” ที่จะมีการฟ้องร้องดำเนินคดีเพื่อปกป้องตัวเองไม่ให้ชื่อเสียงเสียหายหากข้อมูลเหล่านั้นเป็นเท็จ แต่หากพิจารณาในอีกด้านหนึ่ง ในฐานะที่ “ท่าน” เป็นนักการเมืองที่อาสาเข้ามาทำหน้าที่รับใช้ประชาชน การถูกตรวจสอบและตั้งคำถามจากสังคม การถูกวิพากษ์วิจารณ์ด้วยข้อมูลข้อสงสัยย่อมเป็นสิ่งที่สังคมควรทำได้ตามกฎหมาย และการต้องตอบสังคมเพื่อสร้างความเชื่อมั่นความไว้วางใจว่า “ท่าน” มีความโปร่งใสก็ยิ่งเป็นสิ่งที่ “ท่าน”ควรทำไม่ใช่หรือ ?

มาดูเรื่องการรักษาหลักนิติธรรมกันบ้าง เมื่อสัปดาห์ก่อนสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทยจัดงาน “The Rule of Law Forum ครั้งที่ 3” ให้เป็นเวทีสาธารณะที่ภาคส่วนต่างๆ จะได้นำเสนอมุมมองและแนวทางการยกระดับหลักนิติธรรมของประเทศ โดย 4 องค์กรภาคเอกชน (สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย สมาคมธนาคารไทยตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย) และองค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) ต่างเห็นตรงกันว่า ประเทศไทยกำลังขาด “หลักนิติธรรม” มีกฎระเบียบมาก แต่มีการใช้ดุลพินิจมากเช่นกัน อีกทั้งยังมีช่องว่างให้เกิดคอร์รัปชันอย่างกว้างขวาง ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งที่ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจทำให้ต่างชาติขาดความเชื่อมั่นไม่ลงทุน แม้ว่าในงานเดียวกันท่านนายกฯ ได้มาย้ำถึงความสำคัญของการมี “หลักนิติธรรม” เพราะเป็นรากฐานสำคัญของความยุติธรรมและการพัฒนา“หลักนิติธรรม” ไม่ใช่แค่ตัวบทกฎหมายแต่เป็นวัฒนธรรมที่เป็นธรรมและตรวจสอบได้แต่ก็ต้องติดตามต่อไปว่าการรักษาหลักนิติธรรมอย่างเคร่งครัดและการขจัดการทุจริตตามคำแถลงนโยบายของรัฐบาลจะทำได้จริงหรือไม่ ยิ่งเมื่อสังคมตั้งคำถามมากมายเกี่ยวกับประเด็นที่ดินเขากระโดง การเลือกตั้ง สว. การใช้อำนาจโยกย้ายข้าราชการให้เป็นคนของตัวเองใกล้-ก่อนจะยุบสภา จนไปถึงความโปร่งใสของรัฐมนตรีแต่ละท่านในรัฐบาลอนุทิน

นอกเหนือจากประเด็นปัญหาด้าน “หลักนิติธรรม” –“คอร์รัปชัน” ก็มาแรงไม่แพ้กัน ประธานองค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) ได้เปิดโปง 6 รูปแบบคอร์รัปชันในงานเดียวกัน ซึ่งทั้ง 6 รูปแบบนั้นประกอบด้วยการเรียกรับสินบนเพื่อออกใบอนุญาต การทุจริตในการก่อสร้างภาครัฐ ใช้ทรัพยากรรัฐและกฎหมายเอื้อประโยชน์-ปกป้องพวกพ้อง การไม่เปิดเผยข้อมูลและการมีระบบอุปถัมภ์ใช้เส้นสายเลื่อนตำแหน่ง ผมเชื่อว่าท่านผู้อ่านทุกเพศทุกวัยจะคุ้นเคย 6 พฤติกรรมเหล่านี้ เพราะไม่ใช่เรื่องใหม่ เป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้นมาในทุกยุคทุกสมัย แต่ไม่รู้ทำไมรัฐบาลไหนๆ ที่บอกจะแก้ก็แก้ไม่ได้สักที

แต่การฝากความหวังไว้ที่รัฐบาลอย่างเดียวคงไม่สามารถแก้ไขปัญหาต่างๆ ได้ เพราะในสัปดาห์เดียวกันก็มีงานที่ได้รวมกลุ่มคนทำงานเพื่อสังคม ในงาน“Good Society Day 2025 Siam สนามลองดี” จัดโดย มูลนิธิเพื่อคนไทย ร่วมมือกับสำนักงานจัดการทรัพย์สิน จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งเป็นงานที่เชิญชวนทุกคนมาร่วมกัน “ลองสร้างสังคมดี” ผ่านความสนใจและความถนัดของแต่ละคนในประเด็นที่หลากหลาย เช่น การศึกษา สิ่งแวดล้อม สุขภาพ ธรรมาภิบาลมีทั้งเกม เสวนา เวิร์กช็อป ที่น่าสนใจมากมาย (สามารถเข้าไปดูภาพกิจกรรมย้อนหลังที่ Facebook: Good Society) เรียกได้ว่าเป็นงานเติมพลัง เติมไฟของแท้เพราะการสร้างสังคมดีเริ่มได้ทันที ท่ามกลางปัญหาก็ยังคงมีคน-กลุ่มคนที่พยายามแก้ปัญหาและส่งเสียงอยู่เสมอ เพราะถ้ารอรัฐบาล ไม่รู้ว่าต้องเปลี่ยนอีกกี่ครั้งถึงจะได้สังคมดี

ณัฐภัทร เนียวกุล