ในการยึดอำนาจเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2514 นั้น คณะปฏิวัติยังไม่ประกาศกติกาการปกครองประเทศฉบับใหม่ คงใช้ประกาศคณะปฏิวัติเป็นหลักสำคัญในการปกครอง ซึ่งแสดงว่าคณะปฏิวัติชุดนี้ มีความมั่นใจสูงว่าจะไม่มีใครในแผ่นดินกล้าท้าทาย

ที่ไหนได้ เวลาผ่านมาไม่ทันครบ 4 เดือนคณะปฏิวัติชุดนี้ ถูกท้าทายอย่างสันติตามกระบวนการทางกฎหมาย คือมีคณะบุคคล 3 คน ซึ่งล้วนแต่เป็นอดีตผู้แทนราษฎรที่ชนะเลือกตั้งเมื่อพ.ศ. 2512 และถูกยึดอำนาจล้มกระดานไปในวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2514 ยื่นฟ้องคณะปฏิวัติต่อศาลอาญาในวันที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2515 ข้อกล่าวหาคือว่าบุคคลในคณะปฏิวัตินี้เป็นกบฏ ประเสริฐ ปัทมะสุคนธ์บันทึกไว้ในคำฟ้องมีว่า คณะนี้ “ได้ร่วมกันใช้กำลังประทุษร้ายและขู่เข็ญประชาชนชาวไทย เพื่อล้มล้างรัฐธรรมนูญ” การยื่นฟ้องครั้งนี้จึงเป็นเรื่องใหญ่ในเวลานั้นผู้คนโดยเฉพาะอย่างยิ่งในเมืองหลวงให้ความสนใจกันมาก และอยากทราบว่าใครเป็นผู้กล้าหาญมากในครั้งนี้ จึงปรากฏนามเป็นที่รู้จักว่า ได้แก่ นายอุทัยพิมพ์ใจชน ผู้แทนราษฎรจังหวัดชลบุรี นายบุญเกิดหิรัญคำ ผู้แทนราษฎรจังหวัดชัยภูมิ และนายอนันต์ภักดิ์ประไพ ผู้แทนราษฎรจังหวัดพิษณุโลกผู้แทนราษฎรทั้ง 3 ท่านนี้ชนะเลือกตั้งเข้าสภามาในปี 2512 จึงนับว่าเป็นผู้มีผลกระทบโดยตรงจากการที่คณะปฏิวัติล้มรัฐสภาด้วย แต่คณะปฏิวัติได้ปฏิบัติการโต้กลับอย่างฉับพลัน โดยการให้เจ้าหน้าที่จับกุมคุมตัวผู้ฟ้องทั้ง 3 นายมาสอบสวน อยู่ประมาณ 3 เดือน ก็ได้มีคำสั่งคณะปฏิวัติเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2515 ให้จำคุกบุคคลทั้ง 3 นี้โดยนายอุทัยโดนคำสั่งให้จำคุก 10 ปี ส่วนอีก 2 ท่านโดนคำสั่งให้จำคุกคนละ 7 ปี เป็นอันว่าผู้กล้าทั้ง 3 กลับต้องเข้าคุก แต่ก็เป็นที่ชื่นชมของประชาชนจำนวนไม่น้อยว่าท่านทั้ง 3 เป็นนักสู้ทางการเมืองที่กล้าหาญ ต่อมาหลังเหตุการณ์ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2516 บุคคลทั้ง 3 นี้ ทางรัฐบาลของนายกรัฐมนตรีสัญญา ธรรมศักดิ์ได้ดำเนินการจนปล่อยตัวให้ออกมาเป็นเสรีชนได้

จนถึงเดือนเมษายน ทางคณะปฏิวัติก็ยังไม่มีทีท่าว่าจะให้มีกติกาการปกครองประเทศเลยจึงเริ่มมีเสียงเรียกร้องของประชาชนและสื่อมวลชนที่เป็นอิสระได้แก่หนังสือพิมพ์ ทางคณะปฏิวัติได้อ้างว่าบ้านเมืองยังไม่อยู่ในภาวะปกติ จนกระทั่งมีข่าวว่าในตอนปลายปีจะมีงานพระราชพิธีสำคัญคือการสถาปนาสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร อันเป็นพระราชพิธีสำคัญ ที่บ้านเมืองในยามปกติจักต้องมีทั้งหัวหน้าฝ่ายนิติบัญญัติ คือ ประธานรัฐสภา และหัวหน้าฝ่ายบริหาร คือ นายกรัฐมนตรี แต่ในขณะนั้นยังไม่มีอยู่นั่นเอง จึงทำให้คณะปฏิวัติต้องมีกติกาการปกครองประเทศ เพื่อจะมีรัฐสภามีประธานรัฐสภา และมีนายกรัฐมนตรี จึงทำให้คณะปฏิวัติต้องประกาศใช้ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร ขึ้นมาในวันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2515

ธรรมนูญการปกครองฉบับนี้ ยังมีมาตรา 17ที่ให้อำนาจนายกรัฐมนตรีมาก

“มาตรา 17 ในระหว่างที่ใช้ธรรมนูญการปกครองนี้ ในกรณีที่นายกรัฐมนตรีเห็นสมควรเพื่อประโยชน์ในการป้องกัน ระงับหรือปราบปรามการกระทำอันเป็นการบ่อนทำลายความมั่นคงของราชอาณาจักร ราชบัลลังก์ เศรษฐกิจของประเทศ หรือราชการแผ่นดิน หรือการกระทำอันเป็นการก่อกวนหรือคุกคามความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือการกระทำอันเป็นการทำลายทรัพยากรของประเทศ หรือเป็นการบั่นทอนสุขภาพอนามัยของประชาชน ทั้งนี้ไม่ว่าการกระทำจะเกิดขึ้นก่อนหรือหลังวัน ประกาศธรรมนูญการปกครองนี้ และไม่ว่าจะเกิดขึ้นภายในหรือภายนอกราชอาณาจักร ให้นายกรัฐมนตรีโดยมติของคณะรัฐมนตรีมีอำนาจสั่งการหรือกระทำการใดๆได้ และให้ถือว่าคำสั่งหรือการกระทำเช่นว่านั้นรวมถึงการปฏิบัติตามคำสั่งดังกล่าวเป็นคำสั่งหรือการกระทำหรือการปฏิบัติที่ชอบด้วยกฎหมาย

เมื่อนายกรัฐมนตรีได้สั่งการหรือกระทำการใดไปตามความในวรรคหนึ่งแล้วให้นายกรัฐมนตรีรีบแจ้งให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติทราบ”

นรนิติ เศรษฐบุตร