เชื่อว่ามีคนจำนวนมากที่เคยเล่นตู้คีบตุ๊กตาหยอดเหรียญ น้อยคนนักจะได้อุ้มตุ๊กตาที่ตัวเองต้องการกลับบ้าน บางทีจำนวนเงินที่หยอดไป คิดแล้วอาจมีมูลค่ามากกว่าตุ๊กตาที่อยู่ในตู้ โอกาสน้อยมากที่เล่นเพียงครั้งเดียวแล้วจะหยิบตุ๊กตาได้ เพราะต้องแข่งกับเวลา และต้องคำนวณอย่างแม่นยำว่า เมื่อกดปุ่มแล้ว ที่คีบจะตกมาจับตุ๊กตาได้ตรงเป้า บางครั้งอาจคีบได้ตรงเป้าแล้ว แต่จู่ๆ คีบหมดแรงกลางทาง ทำให้ตุ๊กตาหล่นลงไปอย่างน่าเสียดาย

บ้างว่ากันว่า ถ้าดูจากหนังสือคู่มือตู้คีบตุ๊กตา ตู้คีบตุ๊กตาสามารถกำหนดโปรแกรมได้ว่า เล่นครั้งที่เท่าไหร่ ผู้เล่นจึงจะได้ตุ๊กตา เจ้าของตู้คีบตุ๊กตาสามารถตั้งค่าเหรียญที่จะให้ลูกค้าหยอดให้มีมูลค่ามากกว่าหรือเท่ากับค่าเฉลี่ยของมูลค่าตุ๊กตาในตู้ หลังจากนั้นตู้จะคำนวณเองว่าเมื่อไหร่ที่ผู้เล่นจะคีบตุ๊กตาได้ ดังนั้น การคีบได้อาจไม่ได้ขึ้นอยู่กับความสามารถแต่เพียงอย่างเดียว

เรื่องนี้น่ามีมูลความจริง ผู้ประกอบการตู้คีบตุ๊กตารายหนึ่งในศูนย์การค้าเชียงใหม่ เคยให้สัมภาษณ์กับสื่อว่า มีรายได้เฉลี่ยเดือนละ 200,000-300,000 บาท

เมื่อกล่าวถึงตู้คีบตุ๊กตา บางคนอาจคิดถึงตู้อีกแบบที่จำหน่ายของเล่นที่เรียกว่า “กาชาปอง (Gachapon หรือ Gashapon)” กาชาปองจะเป็นตู้จำหน่ายของเล่นอัตโนมัติ ที่มีลักษณะเป็นแคปซูล เมื่อหยอดเงินซื้อ ไม่แน่ว่าจะได้ของอะไร ขึ้นอยู่กับโชค

ตาม พ.ร.บ.การพนัน พ.ศ.2478 ได้แบ่งการพนันออกเป็นบัญชี ก. และบัญชี ข. บัญชี ก. มี 28 ประเภท เช่น หวย ก. ข. โปปั่น ถั่ว แปดเก้า เบี้ยโบก ป๊อก ทายภาพ น้ำเต้า ไฮโลว์ ปั่นแปะ บาการา สล๊อทแมชีน

บัญชี ข. มี 28 ประเภท เช่น วิ่งวัวคน ชกมวย มวยปล้ำ จับสลากโดยวิธีใดๆ ยิงเป้า สลากกินแบ่ง สลากกินรวบหรือการเล่นอย่างใดที่เสี่ยงโชคให้เงินหรือประโยชน์อย่างอื่นแก่ผู้เล่นคนใดคนหนึ่ง

ตู้คีบตุ๊กตาหยอดเหรียญ จัดการพนันประเภท ข. ตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 23 พ.ศ. 2530 ออกตามความพ.ร.บ.การพนัน พ.ศ. 2478 “เครื่องเล่นซึ่งใช้เครื่องกล พลังไฟฟ้า พลังแสงสว่าง หรือพลังอื่นใดที่ใช้เล่นโดยวิธีสัมผัส เลื่อน กด ดีด ดึง ดัน ยิง โยน โยก หมุน หรือวิธีอื่นใดซึ่งสามารถทำให้แพ้ชนะกันได้ ไม่ว่าจะโดยมีการนับแต้มหรือเครื่องหมายใดๆ หรือไม่ก็ตาม” ทั้งคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8600/2547ได้วางเป็นแนวทางว่า สภาพของตู้คีบตุ๊กตามิใช่เป็นการให้ความสนุกสนานเพลิดเพลินแก่ผู้เล่นเท่านั้น แต่หากผู้เล่นชนะจะได้รับผลประโยชน์ตอบแทนจากเครื่องเล่น จึงเข้าลักษณะเป็นเครื่องเล่นตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 23

บัญชี ก. เป็นการพนันที่ห้ามอย่างเด็ดขาด ห้ามไม่ให้มีการเล่น เข้าเล่นไม่ได้ จัดให้มีการเล่นไม่ได้ การขออนุญาตเล่นไม่สามารถกระทำได้ เพราะกฎหมายไม่ได้อนุญาต การฝ่าฝืนจะมีโทษ ความหนักเบาของโทษขึ้นอยู่กับประเภทของการพนันที่เล่น บัญชี ก. จะมีได้เมื่อรัฐบาลพิจารณาเห็นว่า ณ สถานที่ใดสมควรจะอนุญาตภายใต้บังคับเงื่อนไขใดๆ ให้มีการเล่นชนิดใด สามารถอนุญาตได้โดยออกพระราชกฤษฎีกา

การพนันประเภท ข. จะเล่นได้ต่อเมื่อมีการขออนุญาตอย่างถูกต้องตามกฎหมาย โดยต้องมีใบอนุญาต หรือมีกฎกระทรวงอนุญาตให้จัดขึ้นโดยไม่ต้องมีใบอนุญาต การฝ่าฝืนจะมีโทษ ความหนักเบาของโทษขึ้นอยู่กับประเภทของการพนันที่เล่น

ปัจจุบันตู้คีบตุ๊กตามีให้เห็นกันอย่างกลาดเกลื่อน ตามร้านค้า ห้างสรรพสินค้า ผู้ประกอบการบางรายหัวใส มีการนำเข้าตู้คีบตุ๊กตาจากประเทศจีน แต่สำแดงเป็นเฟอร์นิเจอร์เหล็กใช้ในสำนักงานนับว่าเป็นเรื่องดีที่การลักลอบนำเข้าไม่สามารถรอดพ้นสายตากรมศุลกากรได้ เพราะการนำเข้าไม่ได้ทำถูกต้องตามประกาศกระทรวงพาณิชย์ เรื่อง การนำเครื่องเล่นเกม เข้ามาในราชอาณาจักร พ.ศ. 2548 ลงวันที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2548 ซึ่งมีโทษจำคุกไม่เกิน 10 ปี หรือปรับเป็นเงินห้าเท่าของสินค้าที่นำเข้า หรือทั้งจำทั้งปรับ

น่าเป็นห่วงมากสำหรับเด็กและเยาวชนที่กำลังในวัยศึกษา ที่จำนวนไม่น้อยยอมอดค่าขนม เพื่อนำมาเล่นตู้คีบตุ๊กตา ซึ่งมีลักษณะเป็นการเสี่ยงโชค เป็นการพนัน เด็กบางคนอาจจดจ่อกับตู้คีบตุ๊กตามากกว่าการบ้านหรือหนังสือเรียน ตู้คีบตุ๊กตาสำหรับผู้ปกครองไม่ต่างอะไรจากสิ่งมอมเมาลูกหลาน เยาวชนที่เป็นอนาคตของชาติ แต่สำหรับผู้ประกอบการกลับอ้างว่าเป็นตู้ฝึกทักษะ

นับว่าเป็นเรื่องดีที่หลังเจ้าพนักงานปกครอง กระทรวงมหาดไทย ได้ทำการกวาดล้าง และยึดของกลาง ตู้คีบตุ๊กตาอัตโนมัติ ที่ไม่ได้มีการขออนุญาตจัดตั้งอย่างถูกต้องตามกฎหมาย แต่ทั้งนี้ หากได้รับความร่วมมือจากผู้พิทักษ์สันติราษฎร์ย่อมเป็นการดียิ่งขึ้น เพราะถือเป็นความผิดซึ่งหน้าที่ผู้พิทักษ์สันติราษฎร์มีอำนาจที่จะจับได้เช่นกัน หน้าที่ผู้พิทักษ์สันติราษฎร์ไม่ใช่จะถูกจำกัดเพียงคดีลักทรัพย์ ชิงทรัพย์ ปล้นทรัพย์ ข่มขืน

บางครั้งเจ้าหน้าที่ตำรวจอาจไม่มีข้อมูลหรือไม่ทราบว่า ตู้คีบตุ๊กตาเป็นสิ่งที่ผิดกฎหมาย ในบางแห่งมีตู้คีบตุ๊กตาตั้งประกอบธุรกิจ ใกล้กับจุดที่เจ้าหน้าที่ตำรวจปฏิบัติหน้าที่ แต่ไม่มีการจับกุมดำเนินคดีตามกฎหมาย

กระทรวงมหาดไทยได้เคยมีหนังสือที่ มท.0307.2/ว.3801 ลงวันที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2549 มีสาระว่า กรมการปกครองมีนโยบายไม่ให้เจ้าพนักงานผู้ออกใบอนุญาตจัดให้มีการเล่นการพนันเครื่องหยิบจับและเครื่องตุ๊กตาอัตโนมัติหรือที่นิยมเรียกว่าตู้คีบตุ๊กตา จากประกาศนี้ชี้ให้เห็นว่า การขออนุญาตตั้งตู้คีบตุ๊กตาไม่ใช่เรื่องที่จะขอกันได้ง่ายๆ แต่ความเป็นจริงกลับไม่เป็นเช่นนั้น หากเจ้าหน้าที่ผู้ออกใบอนุญาตยึดประกาศฉบับนี้ในการปฏิบัติงานตู้คีบตุ๊กตาคงไม่ตั้งกันเกลื่อนแบบทุกวันนี้

การมอมเมาเด็กและเยาวชน เป็นเรื่องที่ทุกฝ่ายต้องร่วมมือแก้ไข ประชาชนทั่วไปควรช่วยกันสอดส่องเป็นหูเป็นตาด้วย