เขียนถึงอียิปต์ในแง่มุมประวัติศาสตร์ และ โบราณคดีมามากมายหลายตอน วันนี้ขอเปลี่ยนแนวนำเอาเรื่องราวชีวิตประจำวันของชาวอียิปต์มาเล่าให้ฟังกันครับ

(หน้ากากทองคำของตุตันคาเมน)

แม้ประเทศอียิปต์จะมีประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม   แต่ก็แตกต่างไปจากประเทศที่นับถือศาสนาอิสลามอื่นๆหลายประเทศเช่น อิหร่าน และ ซาอุดิอาระเบีย ตรงที่ประเทศอียิปต์ใช้กฎหมายสากลในการปกครองประเทศ

ต่างกับอิหร่าน และ ซาอุฯ ที่ใช้กฎหมายศาสนา หรือที่เรียกกันว่า ชาเรีย 

จึงทำให้สังคมอียิปต์โดยรวมมีความผ่อนคลายจากกฎข้อบังคับทางศาสนาค่อนข้างจะมากทีเดียว จนแทบจะเหมือนกับการปกครอง และกฎหมายของสังคมไทย

กระนั้นวิถีชีวิตในสังคมอียิปต์ก็ยังมีความผูกพันกับหลักศาสนาค่อนข้างมาก   โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องระเบียบ และวิถีปฎิบัติภายในครอบครัว และเรื่องการแต่งงาน

(พิธีแต่งงานของชาวอียิปต์ มักจะเป็นพิธีที่อลังการมาก เฉพาะขบวนของเจ้าบ่าวเจ้าสาว ที่เดินจากล็อบบี้โรงแรมไปถึงห้องอาหาร ก็กินเวลาเป็นชั่วโมงในการร้องรำทำเพลง)

ครอบครัวของชาวอียิปต์จะถือผู้ชายเป็นใหญ่ ยิ่งมีอายุมาก ก็จะได้รับการเคารพมากอย่างไม่มีเงื่อนไข ซึ่งจะว่าไป ก็คล้ายๆกับแนวความคิดแบบขงจื่อของจีน

หากนับย้อนกลับไปเพียงแค่ 40 ปี เกือบทั้งหมดของครอบครัวอียิปต์ ชายผู้เป็นหัวหน้าครอบครัวจะนั่งทานอาหารเพียงลำพังคนเดียว ในขณะที่สมาชิกคนอื่นๆ ไม่เว้นแม้กระทั่งภรรยาของเขาจะต้องนั่งรออยู่ห่างๆอย่างเงียบๆ 

บรรดาเด็กๆตัวเล็กตัวน้อย  ห้ามส่งเสียงเอะอะรบกวนการทานอาหารโดยเด็ดขาด 

จนเมื่อหัวหน้าครอบครัวทานเสร็จแล้ว  คนอื่นๆจึงจะสามารถทานอาหารได้

ลูกชายที่แม้จะมีครอบครัว มีลูกมีเมียแล้ว และมีอำนาจมากที่สุดในครอบครัวของตัวเองประหนึ่งพญาราชสีห์ แต่เมื่ออยู่ต่อหน้าบิดาก็กลายสภาพเป็นแมวเชื่องๆตัวหนึ่ง ที่แทบไม่กล้ามองสบตาบิดาเวลาบิดาว่ากล่าวตักเตือนเลยทีเดียว

จะพูดได้ก็แต่เพียงคำว่า “ครับ” อย่างแผ่วเบาเท่านั้น

ผู้ชายจึงมีบทบาทเป็นผู้นำ และ ถืออำนาจใหญ่สุดในครอบครัว แม้กระทั่งบทบาทในการครองคู่ หรือ การเป็นสามี

ตามหลักศาสนาอิสลาม กำหนดให้ผู้ชายสามารถมีภรรยาได้พร้อมกันถึง 4 คน  เพียงแต่มีข้อกำหนดว่า จะต้องปฎิบัติต่อภรรยาทั้งสี่อย่างเท่าเทียมกัน

แม้อียิปต์จะปกครองด้วยกฎหมายสากล แต่ก็มีกฎหมายที่กำหนดให้ผู้ชายสามารถมีภรรยาได้พร้อมกัน 4 คน  สอดคล้องกับข้อบัญญัติทางศาสนาด้วย

ผมเคยพูดคุยสอบถามสุภาพสตรีที่ทำงานเป็นมัคคุเทศก์หลายคนว่า หากเธอแต่งงานแล้วสามีต้องการจะมีภรรยาเพิ่มอีก เธอจะยอมหรือไม่ ได้รับคำตอบแนวเดียวกันหมดว่า

 “ข้ามศพชั้นไปก่อน”

หมายความว่า ไม่ว่าเป็นตายร้ายดีอย่างไรเธอก็ไม่ยอม

(ตลาดคาน คาลิลี แหล่งบันเทิงแห่งหนึ่งของชาวอียิปต์)

แต่หากสามียืนยันต้องการจะมีภรรยาเพิ่มอีกและภรรยาไม่ยินยอม ในกรณีนี้ ภรรยาก็จะต้องไปฟ้องศาลขอหย่ากับสามี

เป็นเรื่องน่าสนใจอย่างยิ่งว่า  ในการหย่าร้างของสามีภรรยานั้น มิได้ใช้กฎการแบ่งครึ่งทรัพย์สมบัติที่มีอยู่แบบที่โลกตะวันตกนิยมใช้กันอยู่  แต่สังคมอียิปต์มีประเพณีปฎิบัติที่ยืดถือสืบต่อกันมาอีกแบบหนึ่ง

กล่าวคือในตอนแต่งงาน จะมีการทำสัญญากันระหว่างฝ่ายชาย และฝ่ายหญิงว่า หากมีการหย่าร้างกันในอนาคต ฝ่ายชายจะจ่ายเงินชดเชยให้แก่ฝ่ายหญิงจำนวนมากน้อยเพียงใด

บางรายก็กำหนดให้ฝ่ายชายต้องจ่ายเงินให้กับฝ่ายหญิงก้อนหนึ่งมากน้อยแล้วแต่จะตกลง ในขณะที่บางราย อาจจะไม่ระบุจำนวนตัวเลขเลย เพราะต้องการวัดใจลูกเขยของตัวเอง

มีบางรายที่ผมรู้จักกำหนดวงเงินที่ 2 หมื่นปอนด์อียิปต์ (หากคิดอัตราแลกเปลี่ยนในวันนี้ก็จะประมาณ 4 หมื่นบาท) แต่หากเป็นเมื่อประมาณสิบกว่าปีที่แล้วก็จะตกประมาณ 1 แสน 6 หมื่นบาทโดยประมาณ  

ยังไม่นับค่าเลี้ยงดูรายเดือนของเธออีกต่างหาก  รวมทั้งค่าเลี้ยงดูบุตรในกรณีที่ฝ่ายหญิงเป็นผู้ดูแลบุตรด้วย 

ผมไม่แน่ใจว่า เพราะเหตุนี้หรือไม่  จึงทำให้ประเทศอียิปต์ได้กลายเป็นประเทศที่มีอัตราการหย่าร้างมากที่สุดเป็นอันดับหนึ่งของโลกไปแล้ว

สัปดาห์หน้า ผมจะเล่าต่อครับ

สำหรับท่านที่สนใจจะร่วมเดินทางเจาะลึกอียิปต์กับผม ระหว่างวันที่ 6 – 15 ธันวาคม นี้  ติดต่อได้ที่ 02 651 6900 หรือ  088 578 6666 หรือ ID Line 14092498 แล้วพบกับการบรรยายชมอย่างเจาะลึกกันครับ