เดือนกรกฎาคมเป็นช่วงฤดูฝน อากาศชื้นและมีฝนตกเกือบทุกวัน ซึ่งอาจจะทำให้หลายคนมีอาการ “คัดจมูก น้ำมูกไหล” จนคิดว่าเป็นหวัด หรือโรคจมูกอักเสบเรื้อรังที่มีอาการกำเริบขึ้นมา ท่านทราบไหมว่า อาการคัดจมูก น้ำมูกไหล ยังเป็นอาการของโรคไซนัสอักเสบได้อีกด้วย โดยความเหมือนและความแตกต่างของโรคทั้งสามได้แสดงไว้ในตาราง

อาการ / ลักษณะ                       โรคหวัด (Common Cold)                   โรคจมูกอักเสบเรื้อรัง(Chronic Rhinitis)                             โรคไซนัสอักเสบ (Rhinosinusitis)

คัดจมูก                                       มีบ้างในช่วงสั้น ๆ                                    มีต่อเนื่อง/เป็น ๆ หาย ๆ                                                         มี ร่วมกับปวดใบหน้า

น้ำมูก                     ใส → ข้น (ในช่วงท้าย), น้ำมูกมักไหลออกทางจมูก               มักใส, ไหลเรื้อรัง                                              ข้น, สีเหลืองหรือเขียว, ไหลหน้า/หลังโพรงจมูก

จาม                                                   พบบ่อย                                      พบบ่อย โดยเฉพาะชนิดภูมิแพ้                                                      พบได้น้อย

คันจมูก / คันตา                                    ไม่เด่น                                        พบบ่อย โดยเฉพาะชนิดภูมิแพ้                                                   ไม่พบหรือพบน้อย

ปวดศีรษะ / ปวดใบหน้า                          บางครั้ง                                                     ไม่มี                                                              พบบ่อย โดยเฉพาะเมื่อก้มศีรษะ

การได้กลิ่นของจมูกลดลง                       บางครั้ง                                                   พบได้บ้าง                                                           พบได้ทั้งเฉียบพลันและเรื้อรัง

อาการไอ                                ไอแห้ง → ไอมีเสมหะ,                   อาจไอเรื้อรังจากน้ำมูกหลังโพรงจมูกอาจจะไอบ่อยช่วงกลางคืน                 ไอร่วมกับน้ำมูกหลังโพรงจมูก

                                              มักจะไอตอนกลางคืน                                                                                                                      เป็นอาการเด่นในผู้ป่วยเด็ก 

เสมหะหลังโพรงจมูก                      พบบ้างในช่วงท้าย                                               พบได้บ้าง                                                                       พบได้บ่อย

ไข้                                                อาจมีไข้ต่ำๆ                                                  มักจะไม่มีไข้                             มักมีไข้ในแบบเฉียบพลัน ถ้ามีไข้สูงมากกว่า 38°c อาจจะสัมพันธ์กับการติดเชื้อแบคทีเรีย

สาเหตุหลัก/ปัจจัยกระตุ้น             ไวรัส (เช่น Rhinovirus)                   โรคจมูกอักเสบภูมิแพ้: เมื่อสัมผัสกับสารก่อภูมิแพ้                                         การติดเชื้อแบคทีเรีย / 

                                                                                        โรคจมูกอักเสบไม่ใช่ภูมิแพ้: อุณหภูมิ ความชื้น ที่เปลี่ยนแปลงไป         การอักเสบเรื้อรังของไซนัสจากการเสียสมดุลย์ของระบบภูมิคุ้มกัน

ระยะเวลา                                         7–10 วัน                                                อาการเป็นๆหายๆ                                          เฉียบพลัน: ≤ 4 สัปดาห์ / เรื้อรัง: > 12 สัปดาห์

ตารางเปรียบเทียบอาการระหว่างโรคหวัด โรคจมูกอักเสบเรื้อรัง และโรคไซนัสอักเสบ
 

แนวทางการดูแลรักษาสุขภาพในช่วงฤดูฝน

ดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล: ล้างมือบ่อย ๆ โดยเฉพาะก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ, อาบน้ำทันทีหลังเปียกฝน เพื่อชำระล้างเชื้อโรคและป้องกันไข้หวัด, เปลี่ยนเสื้อผ้าและถุงเท้าที่เปียกชื้น ไม่ควรปล่อยให้ร่างกายชื้นนานๆ

รักษาสมดุลของร่างกายเพื่อให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ: รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ทานอาหารให้ครบทั้ง 5 หมู่ เพื่อให้ร่างกายได้รับสารอาหารที่ครบถ้วน ทั้งนี้มีการศึกษาที่พบว่าการเสริมแร่ธาตุสังกะสี (Zinc) และวิตามินซีสามารถลดระยะเวลาของการดำเนินโรคหวัดที่เกิดจากเชื้อไวรัสได้, การดื่มน้ำสะอาดอย่างเพียงพอจนกระทั่งปัสสาวะใสทุกครั้ง, และออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมออย่างน้อย 3 ครั้งต่อสัปดาห์

เมื่อไรที่ควรมาพบแพทย์

หากมีคัดแน่นจมูก น้ำมูกไหล ร่วมกับมีไข้อุณหภูมิร่างกายสูงกว่า 38 องศาเซลเซียส หรือ มีการปวดใบหน้ามาก หรือ มีอาการนานเกิน 10 วัน หรือเป็นซ้ำหลายครั้งในรอบปี ควรพบปรึกษาแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก ไม่ควรปล่อยให้อาการคัดแน่นจมูก น้ำมูกไหลเป็นเรื่องปกติ เพราะการตรวจหาสาเหตุของอาการ จะทำให้ได้รับการดูแลรักษาที่เหมาะสม และลดโอกาสการเกิดภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้ในอนาคต