“ความดี” เป็นสิ่งที่ควรเชิดชู ชื่นชม แต่ระวังว่าอย่าฉาบฉวย ทั้งคนชมและคนทำ เช่นกันกับ “ความชั่ว” ที่ต้องตำหนิ ลงโทษ รังเกียจ แต่ก็ต้องแสดงความรังเกียจและลงโทษในระดับที่พอดีๆ ไม่เกินเลยไปเช่นเดียวกัน นั่นจึงจะเป็นสังคมที่คนเคารพความดี เกลียดกลัวความชั่ว และหากผิดพลาด ก็มีโอกาสได้กลับเนื้อกลับตัวได้ ไม่ใช่ “ฝังกันจมดิน”

ปรากฏการณ์รังเกียจพิธีกรนักแสดงหนุ่ม นายอัครณัฐ หรือ น็อต อริยฤทธิ์วิกุล ที่ชกต่อยคนที่ขับรถมอเตอร์ไซค์มาชนท้ายรถมินิคูเปอร์ของตนเอง แถมบังคับ “กราบรถกู” นั้น เป็นกรณีที่น่าเรียนรู้ “ท่าที” ของสังคมไทย เป็นยิ่งนัก

ผมเห็นเหล่าคนดัง คนมีชื่อเสียง (บางคนประวัติก็ใช่เบาหรอก เช่น ครอบครองนกที่กฎหมายไม่อนุญาตให้ครอบครอง แล้วเรื่องก็เงียบไปเฉยๆ น่ะ) และคนทั่วไป พร้อมใจกันแสดงความคิดเห็นในเชิงตำหนิ ซึ่งน่าดีใจ ว่าคนในสังคมไทย “เกลียดความรุนแรง” และ “การละเมิดกฎหมาย” ถึงขั้นชกต่อยทำร้าย แถมส่อไปในทางดูหมิ่น“ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์” ด้วย ถ้า “มาตรฐานจริยธรรม” เช่นนี้มีอยู่จริงและถาวร ไม่ใช่วูบวาบไปตามกระแส สังคมของเราไม่เสื่อมทรุดแน่ เชื่อได้เลย

แต่ก็ต้องยอมรับ ว่ามีพวก “โอเว่อร์” คือ เวลารักก็รักเกินจริง เวลาชมก็ชมเกินจริง เวลาเกลียดก็เกลียดหนักหน่วง อย่างกรณีนี้ มีถึงขั้นเอาไข่เอาขี้ไปปาบ้าน ปาร้านอาหารเขา ผมว่า การแสดงออกเช่นนั้นเข้าขั้น “บ้าคลั่ง” แล้ว

เอาเป็นว่า เราหยิบเรื่องนี้มา “เรียนรู้” ไปด้วยกันดีกว่า ว่ามีมุมอะไรให้เราพินิจพิจารณาได้บ้าง

1) ทั้งสองฝ่ายมีสิทธิตามกฎหมายที่จะแจ้งข้อหากัน คนหนึ่งขับรถชนท้าย หนีหรือไม่ เดี๋ยวให้ตำรวจพิสูจน์กัน อีกคนทำร้ายร่างกาย ข่มขืนใจให้กระทำการอันเป็นที่น่าอับอาย นั้นให้เขาดำเนินคดีกันไป ซึ่งเห็นเขาก็ทำอยู่

2) คดีแบบนี้ไม่ต้องห่วงนะครับ ตำรวจเด้งรับยิ่งกว่าป๊อกเด้งเสียอีก ถึงขนาด ผบ.ตร.บอกว่ารับไม่ได้ พูดตรงๆ นะครับ พล.ต.อ.จักรทิพย์ ชัยจินดา ครับ ที่ลูกน้องของท่าน พล.ต.ท.ทรงพล วัฒนะชัย มาแถลงว่า “ผบ.ตร.เห็นคลิปแล้ว 
รับไม่ได้ เห็นว่าเป็นคดีจราจรปกติ อุบัติเหตุบนท้องถนนเล็กน้อย แต่กลับปรากฏการทำร้ายร่างกายกันตามที่เห็น ก็รับไม่ได้ ดูเป็นการใช้อารมณ์และไม่มีสิทธิทำขนาดนั้น จึงสั่งกำชับให้ดำเนินการโดยเร็ว ตามกฎหมาย ซึ่งผมเองเห็นแล้วก็รับไม่ได้
เหมือนกัน แต่ยืนยันว่าการดำเนินคดี หรือแจ้งข้อหาอะไรก็ต้องดำเนินการตามพยานหลักฐาน ไม่เกี่ยวกับกระแสสังคม จากที่ผมเห็นคลิปที่มีการแพร่กัน ก็เห็นว่ามีการกระชากกันพาข้ามถนน มีการทำร้ายกัน 3 ครั้ง เท่าที่เห็นไม่มีการตอบโต้ ต่อสู้ เห็นการทำร้ายฝ่ายเดียว” นั้น ผมเห็นดีด้วย เข้าใจ แต่ในฐานะ “เจ้าพนักงาน” ซึ่งเกี่ยวข้องอยู่กับกระบวนการยุติธรรมขั้นต้น พึงงดเว้นการแสดงความคิดเห็นในเชิงชี้นำแบบนี้เสียให้เป็นนิสัย ตำรวจไม่ควร “มีอารมณ์” อะไรกับเรื่องที่หน่วยงานตนต้องเป็นคน “ทำสำนวน” เบื้องต้น และหากจะรู้สึก “รับไม่ได้” กับ “คลิป” ใดๆ นั้น ช่วยเข้าไปในยูทูบ แล้วดูคลิกอะไรก็ได้สักคลิปหนึ่ง จะมีคลิปของไอ้พวกหมิ่นสถาบันที่มันจ่ายเงิน จะเสนอเข้ามาให้ท่านดูอีกเพียบเลย หัดรับไม่ได้ และหาหนทางยุติมัน เอาผิดกับคนที่สำเสนอคลิปเหล่านั้นบ้าง จะกราบงามๆ ที่หว่างอกเลยละครับ

3) ส่วนภาคสังคม เข้าไปยุ่งเรื่องนี้ได้สองมุม คือ ในฐานะที่น็อต เป็นบุคคลสาธารณะ สังคมก็สามารถติเตียน ต่อว่า ด่าทอ ล้อเลียน ได้ตามสมควร ย้ำ! ตามสมควร ไอ้ขนาดที่เอาไข่ไปปาบ้านเขา เอาขี้ไปปาร้านอาหาร ไปดูหมิ่น หมิ่นประมาท ในไอจี ในเฟซบุ๊คเขา อันนั้นทำไม่ได้! สติต้องมี เดี๋ยวนี้สังคมไร้สติง่ายมาก เพียงเพราะกูกำลังเล่นบท “คนดี” กว่ามึง เลยนึกว่าจะด่าแค่ไหนก็ได้ จะทำอะไรก็ได้ ซึ่งไม่จริง

อีกมุมหนึ่งคือ ใช้เรื่องนี้ เป็นเครื่องมือเรียนรู้ ของตนเองและบุตรหลาน โดยไม่ไปก้าวก่ายต่อตัวบุคคล หยิบมันขึ้นมามองในฐานะที่มันเป็นเหตุการณ์หนึ่งที่เกิดขึ้นรายวัน แล้วพูดคุยกัน ว่าเราเรียนรู้อะไรได้บ้างจากเหตุการณ์นี้

4) ผมข้ามมาที่มุมที่สองเลย มุมแรกขอมีส่วนอย่างมีขอบเขตนะ เพราะไม่รู้จักเด็กคนนี้มาก่อน ไม่ใช่แฟนคลับ 
ไม่เคยอิน ไม่เคยคาดหวังอะไรกับเขา จึงตำหนิได้เพียงว่า เอ็งก็ไม่น่าจะไปต่อยเขาเลย และการให้เขากราบรถ มันเป็นเรื่องตลกของสังคม เอ็งคงเทิดทูนบูชามินิคูเปอร์ของเอ็ง เพราะเอ็งฝันว่าจะมีมัน เอ็งพากเพียรหาเงินจนได้มันมา ทว่า คนอื่นเขามองมัน
เป็นแค่วัตถุชิ้นหนึ่งเท่านั้น เอ็งอย่าสุดโต่งเกินไปนัก “ค่าของคน” ก็มี ไม่ใช่มีแต่รถเอ็งนะ ที่มีค่า

5) ในมุมที่สอง ผมก็จะบอกลูกหลานว่า มนุษย์ก็คือมนุษย์ เรามีภาวะรัก โลภ โกรธ หลง กันทุกคน อยู่ที่เรา “ควบคุมตนเอง” ในภาวะนั้นๆ ได้แค่ไหน บางคนรักใครก็ทุ่มสุดตัว หมดตัว พอสูญเสีย ไปกระโดดตึกตาย กินยาตาย ผูกคอตายก็มี อย่าเพิ่งไปประณามเขา ว่าอีนี่สิ้นคิด สมควรตาย เราไม่เข้าใจความเจ็บปวดของเขาหรอก ว่ามันขนาดไหน แต่หากเราเป็นเพื่อน ให้เราอยู่กับเขา ให้เขารู้สึก “มีใคร” ไม่ใช่ “ไม่เหลืออะไรแล้ว” นั่นคือสิ่งที่เราทำได้ ในการพยายามจะเข้าใจเพื่อนมนุษย์ และรั้งเขาไว้ให้อยู่ในจุดที่เหมาะที่ควร

6) ในภาวะโกรธก็เช่นกัน เราเคยโกรธไหม เราเคย “เดือดดาล” ไหม ในภาวะนั้น เรามักไม่ค่อยมี “สติ” ใช่ไหม นี่ก็เหมือนกัน ดูแล้วในภาวะนั้น เขา “ไร้สติ” มาก ถึงขั้นให้คนไปกราบรถได้ ไม่เหลือแล้วแหละ สติน่ะ แต่เรามองเขาด้วยภาวะของคน “สติเต็ม” ไงครับ เราก็เลยพูดถึงเหตุผลกันได้สารพัดอย่าง ว่าทำไมไม่อย่างนั้น ทำไมอย่างนี้เราก็เลย “รู้ดีรู้ชั่ว” รู้ว่าอะไรควรอะไรไม่ควร แต่ทุกอย่างที่เราพูดมา มันไม่ใช่ภาวะนั้น ขณะนั้น สถานการณ์นั้น ของคนคนนั้น เราควรคิดถึงบริบทนี้ไว้ด้วย ซึ่งก็ไม่ได้แปลว่า เขาทำถูก ทำดีนะครับ แต่มันจะทำให้เรามองเขาอย่างตรงกับบริบทว่า ตอนนั้น เขาทำอย่างนั้นได้ยังไง เขา “ไร้สติ” ครับ

7) คราวนี้ ลองมองแบบ “ไม่มีสติ” กันบ้าง รถคันนั้น นั่นคือ “ทรัพย์สิน” ของเขาใช่ไหม เขารักของเขาใช่ไหม เขาเทิดทูนบูชาสุดชีวิตจิตใจของเขาใช่ไหม แล้วสถานการณ์นั้น เขา “คิดว่า” คนชนแล้วเผ่นไปใช่ไหม ไม่ได้จอดรถ ไม่ได้คุยด้วย ว่าผมขอโทษครับพี่ แท็กซี่มันชนผม รถผมถึงมาชนรถพี่ หากวินาทีนั้น ท่าทีแบบนี้เกิดขึ้นทันที “ชนวนระเบิด” ก็คงไม่ปะทุขนาดนี้กระมัง?

อย่างไรก็ตาม มนุษย์ด้วยกันควรมีค่ากว่าวัตถุสิ่งของ ควรได้รับการ “ใส่ใจ-เข้าใจ” ไม่แพ้กัน อย่าบูชาเฉพาะความฝันของตัวเอง วัตถุสมบัติของตัวเอง แต่จงสร้างสัมพันธภาพ และความเข้าใจต่อเพื่อนมนุษย์ด้วย บนท้องถนน อุบัติเหตุเกิดขึ้นได้ตลอดเวลาครับ ต้องการความรับผิดชอบใดๆ ให้เจรจากันด้วยดีจะดีกว่า และทุกครั้งที่ขับรถออกจากบ้านให้ตั้งสติว่า อุบัติเหตุบนท้องถนน เกิดขึ้นได้เสมอ เป็นเรื่องปกติ เป็นเรื่องธรรมดา เราก็ซื้อประกันคุ้มครองไว้ เราก็ระวังในส่วนของเรา และมีน้ำใจต่อการใช้ถนนร่วมกับคนอื่น เมื่อเราได้รับผลกระทบจากการกระทำของคนอื่นเรามีกฎหมายคุ้มครองเราในการเอาผิด เรามีประกันคุ้มครองเราในค่าเสียหาย แค่นี้ก็มากพอแล้วใช่ไหม ที่เราจะแบ่งโลกใบนี้ให้คนอื่นอยู่ด้วยได้

และถือว่าโชคดีมากนะ ที่วันนั้น น็อตไม่เจอคนประเภทเดียวกัน ไม่งั้นคงต่อยกันแหลก หรือเจอมีด เจอปืน ตายคาที่ไปแล้ว และเช่นเดียวกัน ถ้าหากวันนั้น น็อตมีปืน คนขับมอเตอร์ไซค์จะเป็นยังไงก็สุดจะคาดเดา ดังนั้น สติจึงสำคัญมาก เพราะหากขาดสติ สถานการณ์จะลามเลยไปถึงขั้นไหน ประเมินประมาณไม่ได้เลย รวมถึงเพื่อนที่อยู่ก็ไม่ได้ห้ามปรามน็อตเลย

8) จึงต้องบอกว่า “จุดพลิกผัน” มันเกิดทันที ที่คุณใช้ “อำนาจ” ของคุณ เกินขอบเขต หวงแหนวัตถุจนผิดมนุษย์มนา ในทางกฎหมาย คุณต่อยเขาไม่ได้ คุณขืนใจให้เขากราบรถคุณไม่ได้ แต่คุณแจ้งความเอาผิดเขาได้ มันจึงเป็นความผิดพลาดตรงที่ “ไม่ควบคุมอารมณ์” แต่ก็ต้องเข้าใจนะ ที่เรานั่งเป็นเทวดานางฟ้าวิจารณ์กันอยู่นี่ เพราะเราไม่ได้ประสบเหตุอย่างเขา บางทีแค่รถปาดหน้าเรา คนแทรกคิวเรา เรายังด่าแทบตาย (ฮาๆ)

9) เหมือนตอน “ดีเจเก่ง” เลย เราดูรูปจากคลิป แล้วเราสวดชยันโตจนดับอนาคตคนคนหนึ่งไป พอมาดูกล้องวงจรปิด ก็ได้เห็นว่า คู่กรณีมันเห็นแก่ตัวและยั่วยุขนาดไหน แต่เราก็ “พิพากษา” ไปแล้ว ซึ่งการพิพากษาก็ไม่ได้ผิดเสียทั้งหมด แต่บางจุดมัน “เกินเลย” ไปหน่อย ซึ่งต้องระมัดระวัง อย่างไรก็ดี เมื่อดีเจเก่งควบคุมอารมณ์ตนเองไม่ได้ เขาก็เปลี่ยนจากคนถูก มาเป็นคนผิดเช่นเดียวกัน และเขาก็รับโทษทัณฑ์ของเขา โดยไม่หลีกหนี เราจึงไม่ได้บอกว่าเขาเป็นคนดี เขาเป็นคนหนึ่งที่เคยทำผิดและรับโทษของเขา น็อตก็คงต้องรับโทษของเขา จากการ “บันดาลโทสะ” เช่นเดียวกัน และมันจะกลายเป็น ประวัติ” ติดตัวเขาไปด้วย

10) สุดท้ายก็อยู่ที่ว่า สังคมนี้จะมีวุฒิภาวะแค่ไหน ในการปฏิบัติต่อบุคคลสาธารณะ ถ้าเป็นผม ผมก็คงบอกลูกหลานว่า อย่าเอาอย่างเขานะ จำไว้เป็นอุทาหรณ์ แม้การควบคุมอารมณ์ในภาวะนั้นทำได้ไม่ง่าย แต่ก็ต้องทำ ต้องฝึกตัวเอง ทันทีที่เราต่อยคนอื่น จากคนถูก เรากลายเป็นคนผิดทันที และหากเราเป็นบุคคลที่พอจะมีชื่อเสียงอยู่บ้าง ผิดร้อย จะกลายเป็นผิดล้านทันที สติจึงสำคัญที่สุด เพื่อควบคุมตนเอง แล้วใช้ปัญญาเข้าแก้ไขในลำดับถัดไป ส่วนเห็นนิสัยนี้แล้ว จะติดตามผลงานต่อไปไหม จะศรัทธา จะสนับสนุนต่อไหม ก็คิดเอา บางคนก็มองว่า คนเราผิดกันได้ ใครทำถูกทุกครั้งในชีวิตบ้าง แต่บางคนก็มองว่า ผิดจนเกินอภัย อันนี้สุดแท้แต่มาตรฐานของแต่ละคน แต่เราไปด่าพ่อล่อแม่เขาไม่ได้นะ ไปปาไข่ใส่บ้านเขาไม่ได้นะ ไปยุ่งกับร้านอาหารเขาไม่ได้นะ ไปด่าทอเขาสารพัดในไอจี ในเฟซบุ๊คเขา ก็อาจเจอข้อหา ดูหมิ่น หมิ่นประมาท ได้เช่นกัน ส่วนความรับผิดชอบขององค์กรต้นสังกัด ล่าสุด แกรมมี่ประกาศยกเลิกสัญญากับน็อตแล้ว ไทยพีบีเอสก็ยกเลิกทันที รางวัลคนดี ก็ถูกทวงคืน 
ถือว่าบทลงโทษที่เป็นรูปธรรมทางสังคม “สาสม” และทันควันมาก

อนาคตก็ว่ากันด้วยเรื่องทางกฎหมาย สังคมก็ควรเปิดพื้นที่ให้เขาได้พิสูจน์ตัว ปรับนิสัย เปลี่ยนสันดาน ผมเชื่อว่าคนมีการศึกษาและอายุก็พอสมควรแล้วอย่างเขา คงได้รับบทเรียนและเรียนรู้ไปพอสมควร

ข้อคิดสุดท้ายของเราทุกคนก็คือ...มองหาความผิดพลาดในตนเองแล้วแก้ไขมัน นั่นเป็นหน้าที่ของเราทุกคน, มองเห็นความผิดพลาดในคนอื่น หากรู้จัก ให้บอกแนะแก่เขาด้วยเมตตา หากไม่รู้จัก ให้นำมา “สอนตัวเราเอง”