‘เงินและสตรี’อุปสรรคแห่งพรหมจรรย์ของนักบวช

ในเส้นทางอันศักดิ์สิทธิ์ของการแสวงหาธรรม การบรรลุซึ่งความสงบและการหลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง ถือเป็นเป้าหมายสูงสุดที่นักบวชทุกรูปมุ่งหวัง แต่การเดินทางบนหนทางแห่งความเป็นจริงสูงสุดนี้ ไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบหรือปราศจากอุปสรรคใดๆ เลย ตรงกันข้าม ชีวิตของนักบวชเต็มไปด้วยความท้าทาย และสิ่งที่มักถูกกล่าวถึงว่าเป็น “อุปสรรคแห่งพรหมจรรย์” สำหรับผู้แสวงธรรมมาโดยตลอดคือ “เงิน” และ “สตรี” ซึ่งในความหมายที่กว้างกว่านั้นคือ ทรัพย์สินเงินทอง และกามคุณ อันเป็นแรงดึงดูดทางโลกที่ทรงพลังที่สุด

ในพระพุทธศาสนา พรหมจรรย์ หมายถึงการประพฤติอันบริสุทธิ์ ประเสริฐ การดำเนินชีวิตที่ปราศจากกิเลสเครื่องเศร้าหมอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการงดเว้นจากกามราคะและการไม่ยึดติดในวัตถุทางโลก ซึ่ง “เงินและนารี” เป็นสัญลักษณ์ของสิ่งยั่วยุทางโลกที่ทรงพลังที่สุด

สำหรับนักบวชผู้ที่ได้ละทิ้งทางโลกเพื่อมุ่งสู่การดับทุกข์ การยึดติดในทรัพย์สินเงินทอง หรือแม้แต่ลาภสักการะที่เกิดขึ้นจากการศรัทธาของสาธุชน ถือเป็นสิ่งขัดขวางการปฏิบัติธรรมอย่างร้ายแรง พระวินัยอนุญาตให้พระภิกษุรับปัจจัยสี่ (ปัจจัยในการดำรงชีวิตอันจำเป็น) เพื่อให้ดำรงชีพอยู่ได้ แต่ถ้าหากจิตใจยังคงหมกมุ่นอยู่กับการสะสม, การปรารถนาในลาภ ยศ สรรเสริญ, หรือแม้กระทั่งความต้องการในวัตถุต่างๆ มากเกินความจำเป็น ย่อมทำให้จิตใจไม่สงบ ฟุ้งซ่าน ไม่สามารถน้อมนำจิตเข้าสู่สมาธิและปัญญาได้อย่างเต็มที่

การหมกมุ่นกับเงินทอง หรือการจัดการทรัพย์สินที่ไม่เหมาะสม อาจนำไปสู่การประพฤติที่บิดเบือนจากพระธรรมวินัยได้ เช่น การหลอกลวง, การค้าขายเพื่อหวังผลกำไร, การใช้จ่ายฟุ่มเฟือยเกินฐานะสมณะ, หรือแม้กระทั่งการละเมิดศีลเพื่อหวังลาภสักการะ สิ่งเหล่านี้ล้วนเปรียบเสมือน “โซ่ตรวนที่มองไม่เห็น” ที่ฉุดรั้งจิตใจให้ห่างไกลจากความบริสุทธิ์ สงบ และบั่นทอนศรัทธาทั้งของตนเองและของพุทธศาสนิกชนที่เข้ามาใกล้ชิด หรือเมื่อมองเห็นถึงความไม่เหมาะสมดังกล่าว อาจทำให้เกิดความเสื่อมศรัทธาในวงกว้างได้

ขณะเดียวกัน กามคุณ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของเพศสัมพันธ์ ถือเป็นอุปสรรคที่ชัดเจนและร้ายแรงที่สุดต่อการประพฤติพรหมจรรย์ของนักบวชในพระพุทธศาสนา พระพุทธองค์ทรงบัญญัติ ปาราชิก ซึ่งเป็นอาบัติหนักที่สุดถึงขั้นขาดจากความเป็นพระภิกษุทันที หากภิกษุไปล่วงละเมิดเมถุนธรรม (การมีเพศสัมพันธ์) ยิ่งไปกว่านั้น แม้เพียงการมีจิตกำหนัด (ความกำหนัดในใจ), การพูดจาเกี้ยวพาราสี, หรือการจับต้องร่างกายสตรี ก็จัดเป็นอาบัติรองลงมาที่ต้องอาศัยการปลงอาบัติเพื่อแก้ไข

การข้องแวะกับสตรีเพศไม่ว่าจะในทางใด หากปราศจากการสำรวมระมัดระวังและขาดการมีสติ ย่อมเป็นเหตุให้จิตใจว้าวุ่น ฟุ้งซ่าน ไม่สามารถตั้งมั่นในสมาธิและวิปัสสนา (การเจริญปัญญา) ได้อย่างเต็มที่ และท้ายที่สุดอาจนำไปสู่การละทิ้งเพศพรหมจรรย์ในที่สุด ซึ่งนับเป็นการสูญเสียโอกาสในการบรรลุธรรมอันยิ่งใหญ่

อย่างไรก็ตาม “เงินและสตรี” เป็นเพียง เครื่องกระตุ้นให้กิเลสภายในจิตใจของแต่ละบุคคลแสดงออกมาเท่านั้น อุปสรรคที่แท้จริงคือ ตัณหา (ความทะยานอยาก) และ อุปาทาน (ความยึดมั่น ถือมั่น) ที่ฝังลึกอยู่ในจิตวิญญาณของแต่ละคน ความอยากได้ อยากมี อยากเป็น และความยึดติดในสิ่งต่างๆ เหล่านี้ต่างหากที่เป็นรากเหง้าของปัญหา

ดังนั้น เพื่อที่จะก้าวข้ามอุปสรรคเหล่านี้ได้นักบวชจึงจำเป็นต้องอาศัย พระธรรมวินัย เป็นกรอบในการประพฤติปฏิบัติอย่างเคร่งครัด รวมถึงการมี สติ และ ปัญญา เป็นเครื่องกำกับดูแลจิตใจอยู่เสมอ ไม่ปล่อยให้จิตใจตกอยู่ภายใต้อำนาจของกิเลสเหล่านั้น

การเจริญ วิปัสสนา เพื่อเห็นแจ้งในความ ไม่เที่ยง (อนิจจัง), เป็นทุกข์ (ทุกขัง), และเป็นอนัตตา (ไม่ใช่ตัวตนที่แท้จริง) ของสิ่งทั้งปวง จะเป็นเครื่องช่วยให้ละวางความยึดมั่นถือมั่นในสิ่งต่างๆ ได้ แท้จริงแล้ว การละวางซึ่ง “เงินและสตรี” จึงไม่ใช่เพียงแค่การไม่ข้องแวะกับวัตถุหรือบุคคลภายนอก แต่คือการละวางซึ่งกิเลสเครื่องเศร้าหมองภายในจิตใจตนเอง และนี่คือหนทางแห่งการหลุดพ้นที่แท้จริงของผู้แสวงธรรมทุกท่าน