เมื่อปลายสัปดาห์ที่แล้ว นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ประชุมร่วมกับรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียน สมัยพิเศษ เกี่ยวกับสถานการณ์ในตะวันออกกลาง ที่สหรัฐอเมริกาจับมืออิสราเอลรุมกินโต๊ะอิหร่าน แต่อิหร่านก็ไม่ใช่หมูได้ทำการตอบโต้สหรัฐและอิสราเอลพร้อมประเทศพันธมิตรของศัตรูระเนระนาด ไปตามๆ กัน

หลังประชุม นายสีหศักดิ์ แถลงว่า การประชุมครั้งนี้เป็นการริเริ่มของฝ่ายไทย ที่เห็นว่าสถานการณ์ดังกล่าวน่าเป็นห่วงมากๆ และมีผลกระทบต่ออาเซียนทั้งทางตรงและทางอ้อม ดังนั้นจึงมาร่วมประชุมเพื่อประเมินสถานการณ์ร่วมกัน และดูว่าตรงไหนบ้างที่อาเซียนจะสามารถร่วมมือกันเพื่อบรรเทาผลกระทบ หรือให้อาเซียนอยู่ในสถานะที่จะรับมือความท้าทายต่างๆ อย่างเข้มแข็งขึ้น โดยทุกคนเห็นตรงกันว่า สถานการณ์ในตะวันออกกลางขณะนี้สืบเนื่องจากสหรัฐและอิสราเอลโจมตีอิหร่าน และก็มีการโต้ตอบโดยอิหร่าน และมีการโต้ตอบไปหลายประเทศในภูมิภาคตะวันออกกลาง ซึ่งเป็นสิ่งที่สะท้อนถึงระเบียบโลกที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของการเคารพกติการะหว่างประเทศกำลังถูกบั่นทอน

อาเซียนเป็นห่วงเพราะว่าขณะนี้ สงครามและการต่อสู้ยังคงรุนแรงอยู่ และไม่รู้ว่าจะยุติลงอย่างไร แต่แน่นอนในส่วนของอาเซียนนั้น เราก็ยืนยันข้อเรียกร้องที่เรามีไปแล้วในแถลงการณ์ ก่อนหน้านี้ในอาเซียน คือไทยเราอยากจะเห็นการแก้ไขโดยสันติวิธี ขอให้ทุกฝ่ายมุ่งสู่การเจรจาทางการทูต

ถ้าถามว่าอาเซียนจะทำอะไรได้บ้าง แน่นอนผลกระทบก็มีหลายมิติหลายด้านด้วยกัน เช่น ผลกระทบในเรื่องของพลังงาน ราคาพลังงาน ความมั่นคงพลังงานผลกระทบที่จะตามมาถึงเศรษฐกิจ อัตราเงินเฟ้อ อาจจะกระทบต่อความมั่นคงด้านอาหารด้วย

ทุกคนในที่ประชุมก็แลกเปลี่ยนกันว่าขณะนี้มีมาตรการภายในของแต่ละประเทศ ซึ่งไทยก็เป็นที่ทราบกันแล้วว่า เรามีมาตรการที่จะประหยัดพลังงาน ซึ่งเป็นสิ่งที่จำเป็น ในส่วนของอาเซียน เราก็มาดูกันว่าเราจะทำอะไรได้บ้าง ซึ่งอาเซียนมีกรอบความร่วมมือทางด้านปิโตรเลียม และก็มีกลไกอยู่ ซึ่งหากมีประเทศใดขาดแคนน้ำมันระดับหนึ่ง หรือระยะเวลาหนึ่งประเทศอื่นก็อาจจะให้ความช่วยเหลือได้โดยสมัครใจซึ่งกลไกนี้ยังไม่เคยมีการใช้งานอย่างจริงจัง หรืออย่างแท้จริง เราจึงมาดูกันว่ากลไกที่เรามีอยู่นั้น เราจะทำอย่างไรให้มีผลในทางปฏิบัติได้บ้าง และเรามีระบบสายส่งอาเซียน หรือ อาเซียนเพาเวอร์กริด ซึ่งเรามีอยู่สองสายส่ง โดยสายส่งหลักที่ใช้งานอยู่ก็คือ ส่งพลังงานไฟฟ้าจากลาว มาไทย และไปมาเลเซียสิงคโปร์ ซึ่งตรงนี้เป็นการช่วยเหลือซึ่งกันและกันในเรื่องพลังงานสะอาด อีกสายส่งหนึ่ง ก็คือ บรูไน มาเลเซียอินโดนีเซีย และฟิลิปปินส์ และแน่นอนสิ่งที่อาเซียนจะร่วมมือกันมากขึ้นก็คือ ในเรื่องของการพัฒนาพลังงานทดแทน เช่น พลังงานสะอาดทั้งหลาย เราอาจจะต้องหาทางร่วมมือกับประเทศคู่เจรจา ที่เป็นผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่ ว่าเขาจะให้การช่วยเหลือสนับสนุนอาเซียนได้อย่างไรบ้าง ซึ่งตรงนี้อาจจะเป็นมาตรการในระยะยาว

นอกจากนี้ ยังมีความช่วยเหลือซึ่งกันและกันที่เกิดขึ้นแล้ว ซึ่งคนสัญชาติอาเซียนมีอยู่ในประเทศแถบตะวันออกกลางจำนวนมาก โดยเฉพาะในประเทศฟิลิปปินส์มีจำนวน 1,000,000 คน ส่วนประเทศไทยมีประมาณ 100,000 คน ดังนั้น เราจะมีหลักการในการช่วยเหลือซึ่งกันและกันในเรื่องของการคุ้มครองคนชาติอาเซียน นำกลับเข้าภูมิลำเนา

นายสีหศักดิ์ กล่าวต่อว่า เรามองไปข้างหน้าและจะต้องมีการเรียกร้องกันต่อไปว่า การแก้ไขปัญหาควรจะต้องมีการดำเนินการโดยเร็ว ด้วยทางการทูต ด้วยสันติวิธี และระยะยาว ต้องมีการหาทางสร้างความเข้มแข็งให้กับระบบ ระเบียบโลก ที่เน้นและยึดมั่นอยู่บนพื้นฐานของกติกา กฎหมายระหว่างประเทศ

ยืนยันว่าเป็นการประชุมที่อาเซียนอยากแสดงให้เห็นว่า เมื่อเกิดเหตุการณ์ฉุกเฉิน เราจะต้องมีการตอบสนองอย่างรวดเร็ว อาเซียนจะต้องทำอย่างที่ผมได้กล่าวมา ต้องยกความร่วมมือของอาเซียนไปสู่ระดับที่สูงขึ้น เราจะต้องสร้างความเข้มแข็งให้กับอาเซียน การสร้างความเข้มแข็งก็คือการพร้อมที่จะร่วมมือกันในยามวิกฤต เพื่อทำให้เห็นว่าอาเซียนมีศักยภาพที่จะตอบสนองต่อสถานการณ์ที่ท้าทายต่างๆ

ทั้งหมดมาจากการประชุมรัฐมนตรีอาเซียนเพื่อหาทางแก้ไขปัญหาให้กับอาซียน และเราเชื่อว่าอาเซียนคงวางตัวเป็นกลาง ไม่มีใครบ้าจี้ส่งเรือรบไปปกป้องช่องแคบฮอร์มุซ ตามคำร้องของสหรัฐเป็นอันขาดการอยู่ในที่ตั้งของอาเซียนถือเป็นทิศทางเบื้องต้นที่ถูกต้อง