ทุ่งรังสิตในอดีต เรียกกันว่า “ทุ่งหลวง” สภาพแต่เดิมเป็นป่าละเมาพงหญ้าแขมรกชัฏ   ไม่มีแม่น้ำลำคลอง มีเพียงหนองบึงจึงมีสัตว์ป่านานาชนิดชุกชุม รวมทั้งสัตว์ป่าที่อาศัยอยู่ประจำ ได้แก่ เนื้อสมัน และเนื้อทราย อีกทั้งยังมีสัตว์ป่าที่ลงมาจากเขาใหญ่ เขตจังหวัดสระบุรีและนครนายกมาหากินในทุ่ง เช่น ช้าง กระทิง เก้ง กวาง เสือโคร่ง เป็นต้น ต่อมาปี พ.ศ. 2433 ตรงกับรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทุ่งหลวงเริ่มมีการพัฒนาขึ้น ตามโครงการเพิ่มพื้นที่การทำนา เพื่อเพิ่มผลผลิตข้าวสำหรับส่งออกตามข้อกำหนดของสนธิสัญญาเบาว์ริงไทย ที่ทำกับอังกฤษ โดยจ้างบริษัทขุดคลองแลคูนาสยามจำกัด เป็นบริษัทเอกชน มีเจ้านาย ขุนนาง และชาวตะวันตกเป็นผู้ถือหุ้นจึงมีผู้คนอพยพติดตามมาพร้อมกันด้วย โดยตั้งบ้านเรือนอยู่ตาม สองฝั่งคลอง ด้วยไม่อาจอพยพเข้าไปตั้งถิ่นฐานในเขตคลองแสนแสบและคลองประเวศบุรีรมย์  บริเวณทุ่งรังสิตจึงเปลี่ยนสภาพจากพื้นที่รกร้าง กลายเป็นบริเวณที่มีการอยู่อาศัยหนาแน่นมากขึ้น และมีความหลากหลายทางเชื้อชาติและศาสนา ประกอบด้วยคนไทย จีน มอญ ลาว และแขกมลายูที่นับถือศาสนาพุทธ คริสต์ และอิสลาม ตั้งบ้านเรือนปะปนกันไปตามแนวคลองรังสิตประยูรศักดิ์

สมันตัวผู้สัตว์ที่ปัจจุบันสูญพันธุ์ในสวนสัตว์เบอร์ลิน ถ่ายในปี ค.ศ. 1911

ต่อมามีการรวมตัวของชุมชนแต่ละเชื้อสาย ชาวจีนส่วนใหญ่ที่มาเป็นกุลีรับจ้างขุดคลองที่อาศัยอยู่องครักษ์เกิดไฟไหม้หมด ชุมชนจึงย้ายมาจับจองรวมตัวที่คลอง 16 เป็นชุมชนขนาดใหญ่ที่มีการค้าขายอย่างคึกคัก ทุกปีจะมีการแสดงงิ้วสมโภชน์ 2 โรง ปิดถนนหัวท้ายประชันงิ้ว  กัน แสดงถึงฐานะของผู้คนที่ค่อนข้างร่ำรวย ทั้งยังมีภัตตาคารระดับกลางที่ทำอาหารจีนได้อร่อยระดับร้านน้องๆ ในเยาวราชซึ่งเมื่อได้ลองกินแล้วอดทึ่งไม่ได้ถึงรสชาติอาหารจีนแบบเก่าก่อน

หอยจ้อและแฮ่กึ๊น

เรียกน้ำย่อยจานแรกด้วยหอยจ้อและแฮ่กึ๊นทอดจิ้มซอสบ๊วยหวาน ถ้าให้ปิดตากิน คงเดาว่ากำลังกินที่เยาวราช น่าแปลกใจแม้อยู่กลางทุ่งแต่สามารถหาปูสดและกุ้งสดได้สดใหม่จากไหน ขอยกให้เป็นจานเด่นของร้าน

เป็ดพะโล้

เหมือนสูตรสำเร็จที่ร้านคนจีนตามชนบททั่วไปต้องทำเป็ดพะโล้เป็นพระเอกของร้าน สีของน้ำพะโล้สวยงามตามสูตร แต่รสชาตินั้นมีกลิ่นเครื่องเทศแรงเหมือนทำเครื่องพะโล้หล่นในหม้อ แต่โดยรวมแล้วเนื้อหนังเป็ดไม่เหนียว จังหวะจะโคนการเคี่ยวได้ที่พอดิบพอดี

กบผัดกะเพรา

กบทุ่งที่เติบโตตามธรรมชาตินั้นย่อมไม่เหมือนกบเลี้ยงตามฟาร์ม ตั้งแต่ขนาด สัมผัสความเหนียวยืดหยุ่นสู้ฟันเล็กน้อย ย่อมอร่อยแตกต่างกว่ากบเลี้ยงที่เนื้อจะฟ่ามกว่า เมื่อเอามาผัดกะเพราต่อให้เนื้อไก่บ้านก็ไม่เหมือน

กรรเชียงปูผัดพริกเกลือ

เนื้อกรรเชียงปูมาเป็นก้อน ไม่มีเศษกระดองมากวนความรู้สึก หลายคนที่รู้จักไม่ชอบกินปูด้วยเหตุผลว่าขี้เกียจแกะ เว้นแต่มีมาคนช่วยแกะให้สำเร็จรูป     

ไข่เยี่ยวม้าผัดกะเพรา

เป็นการประนีประนอมระหว่างอาหารจีน แล้วปรุงกลิ่นรสแบบไทย มีความหอมและเผ็ดถูกใจคนทั้งสองเชื้อชาติแน่นอน

หมูป่าผัดเผ็ด

สมาชิกในกลุ่มคนหนึ่งจะคลั่งไคล้การกินหมูป่าผัดเผ็ดเป็นชีวิตจิตใจ ไปไหนมาไหนจะถามหาหมูป่าตลอด ก่อนอื่นจะถามว่าเหนียวไหม หนังกรอบไหม มาที่นี่ก็แย่งสั่งเป็นคนแรก อ้างว่ากินเป็นสมุนไพรได้หลากหลาย เมื่อเด็กบริกรยกมายังบอกว่าหน้าตาไม่หล่อ (แต่หมายถึงจานหมูป่าไม่ใช่เด็กเสิร์ฟ) เมื่อตักเป็นคำแรกจึงวิจารณ์ว่าอะไรก็ดีหมด เว้นแต่เครื่องแกงนั้นขาดวิญญาณความเป็นผัดเผ็ดไปหน่อย

อ้อส่วน

หอยนางรมปากจีบตัวขนาดกำลังกิน จนนึกว่ากินอยู่แถวชายทะเล หน้าตาอ้อส่วนจานใหญ่นี้ เมื่อได้เห็นสัมผัสได้ถึงกลิ่นอายความอร่อยที่ผัดมาได้ไม่เหนียวไม่แฉะจนเกินงาม

ต้มยำปลาช่อน

ปลาช่อนป่าเป็นปลาจากทุ่งท้องน้ำที่หากินเติบโตตามธรรมชาติ เนื้อจะสดเด้งไม่คาว ปลาที่ชาวกรุงได้แต่กินปลาช่อนเลี้ยงไม่ค่อยมีโอกาสได้เจอปลาป่าจากแหล่งน้ำเช่นนี้ มีข้อสังเกตจากการได้ไปชนบทหลายแห่ง ร้านคนจีนที่ขายเป็ดพะโล้จะทำต้มยำควบไปด้วยทั้งกุ้ง ปลา ไก่ ประการสำคัญมักจะทำได้รสชาติอร่อยว่ากินตามเมือง ทั้งนี้น่าจะเป็นเพราะความสดของวัตถุดิบต่างๆ ที่เก็บมาใหม่ทั้งพริกข่าตะไคร้ใบมะกรูดใบผักชี

ผักคะน้าผัดหมูกรอบ     

ยอดผักคะน้าฮ่องกง เขียวมรกตจานนี้ผิวกรอบแต่เนื้อนุ่มโดยไม่จำเป็นต้องปอกผิวที่เป็นเสี้ยนเหมือนคะน้าทั่วไป ผัดกับหมูกรอบบุบพริก 2-3 เม็ด อร่อยประณีตกว่าร้านจีนหลายเจ้า  

ปลาเต๋าเต้ยสด

เป็นที่แปลกใจเมื่อเห็นกองปลาเต๋าเต้ยสดด้วยความทึ่งว่าปลาราคาแพงกิโลกรัมละเกือบสองพันบาทมาอยู่ตามท้องทุ่งนี้ ใครหนอจะมาสั่งกิน สอบถามได้ความกระจ่างว่าเป็นบรรดาเถ้าแก่ผู้จัดการละแวกคลองต่างๆ ที่เป็นลูกค้าขาประจำ ต่อมามีสนามกอล์ฟมาเปิดแถวนี้อีก 2 สนาม ก็ได้ลูกค้านักกอล์ฟมากินอีกกลุ่มใหญ่ จึงต้องสั่งปลาสดจากสุราษฎร์ธานีให้มาส่งทุก 3 วัน

ปลาเต๋าเต้ยนึ่งบ๊วย

คนจีนให้เกรดปลาเต๋าเต้ยเป็นสุดยอดแห่งปลาทะเล มีวิธีกินหลายแบบตั้งแต่การทอด การต้ม หรือการนึ่ง เป็นต้น นักกินผู้คร่ำหวอดมีความเห็นว่าการนึ่งเป็นวิธีการที่ได้รสชาติครบถ้วนโดยนึ่งกับขิงอ่อนซอย เห็ดหอม เนื้อหมูติดมัน ยีเม็ดบ๊วยจีนดองจำนวนเม็ดขึ้นอยู่กับขนาด เหยาะเหล้าจีนมากน้อยตามพรรษา น้ำมันงานิดหน่อย น้ำซีอิ๊ว นึ่งนาน 20-30 นาทีตามขนาดปลา สุกแล้วโรยใบขึ้นฉ่ายประดับให้ดูหรูหรายิ่งขึ้น

กระเพาะหมูผัดผักกาดดอง

เครื่องในหมูส่วนที่อร่อยแต่การตระเตรียมเสียเวลายุ่งยากพอควร เริ่มจากการพลิกด้านในกระเพาะออกเลาะมันแทรกทิ้งแล้วขยำเกลืออีก 5-6 รอบ จนหมดกลิ่นสาบ บรรจุเม็ดพริกไทยในกระเพาะ แล้วเอาไปตุ๋นเป็นชั่วโมงให้หายเหนียว หั่นชิ้นพอดีกินลงผัดกับเกี้ยมฉ่าย (ผักกาดดอง) ได้ความหอยกรุ่น เคี้ยวสนุก แก้เลี่ยนดีนัก

เป๋าฮื้อน้ำแดง

คงจะหายสงสัยถึงระดับของภัตตาคารแห่งคลอง 16 นี้ เพราะมีขายกระทั่งเป๋าฮื้อ สนนราคาตามขนาด ตั้งแต่จานละ 1,000 บาท จนถึงหลายๆ พันบาท 

ส.โภชนา คลอง16

162/1-2 หมู่ 18 ตำบลดอนฉิมพลี อำเภอบางน้ำเปรี้ยว ฉะเชิงเทรา 24170 

เปิด 9.00 น. - 20.30 น.

โทร. 099-4150563

การเดินทางจากถนนรังสิต-นครนายก เลียบคลองจนถึงคลอง 16 ให้เลี้ยวขวาข้ามสะพาน ตรงไปเลี้ยวขวาอีกหน ร้านอยู่เยื้องธนาคารไทยพาณิชย์คลอง16

พิกัด 13°57'58.4"N 100°57'39.5"E

หรือ 13.966213, 100.960969

ถ่ายภาพ มีรัติ รัตติสุวรรณ