กลไกการได้ยินและอันตรายของเสียงดัง

คนเราได้ยินเสียงจากคลื่นเสียง โดยคลื่นเสียงผ่านจากหูชั้นนอก เข้าไปสู่หูชั้นกลาง ผ่านกระดูกหู 3 ชิ้นและเข้าสู่หูชั้นใน บริเวณกระดูกหูชั้นกลางจะมีกล้ามเนื้อเกาะอยู่ ซึ่งเมื่อเสียงดังมากเกินไปผ่านเข้ามาจะมีกลไกป้องกันโดยกล้ามเนื้อจะหดตัวเพื่อช่วยลดระดับเสียงที่จะผ่านเข้าไปสู่หูชั้นใน หูชั้นในจะมีอวัยวะรูปก้นหอย (Cochlea) ซึ่งภายในบรรจุของเหลวไว้ และมีเซลล์ขน (Hair cell ) รับความรู้สึกสั่นสะเทือนและแปลงเป็นคลื่นประสาทส่งไปสมองเพื่อแปลความหมายเสียงที่ได้ยิน

NIHL เกิดได้อย่างไร

การได้ยินเสียงดังมากทันทีหรือเสียงดังต่อเนื่องเป็นเวลานานเกินกว่าการป้องกันของธรรมชาติทำให้เซลล์ขน (Hair cell) เกิดการสั่นสะเทือนต่อเนื่องนานติดต่อกันจนไม่สามารถปรับคืนสู่สภาพปกติและหลุดร่วงไป เกิดการขาดช่วงการเดินทางของเสียงไปยังสมอง ทำให้เกิดการสูญเสียการได้ยินเกิดขึ้น

การสัมผัสเสียงดังทำให้มีการเปลี่ยนแปลงของความสามารถในการได้ยิน แบ่งได้เป็น 2 แบบ คือ แบบชั่วคราวและถาวรโดยการสูญเสียการได้ยิน
ชั่วคราว เรียกว่า Temporary threshold shift : TTS พบว่าจะมีการได้ยินลดลงในช่วง 3,000-6,000 Hzและมักพบอาการเสียงดังในหู tinnitus ร่วมด้วย ระยะเวลาในการฟื้นตัวมักไม่เกิน 24 ชั่วโมง และถ้ามีการสัมผัสเสียงดังต่อเนื่องเป็นเวลานานอาจทำให้เกิดการสูญเสียการได้ยินถาวร เรียกว่า Permanent treshold shift ( PTS ) ซึ่งเกิดจากเซลล์รับเสียงถูกทำลายอย่างถาวร

การที่เซลล์ขนถูกทำลายอย่างถาวร แบ่งเป็น 2 ลักษณะ

1.Acoustic trauma: เกิดจากการได้รับเสียงดังมากในช่วงเวลาสั้นๆ เช่น เสียงระเบิด, ปืน

2.Noise Induced Hearing loss คือ การสูญเสียการได้ยินแบบค่อยเป็นค่อยไปเกิดในผู้ที่ทำงานเสียงดังเป็นเวลานาน ๆ เช่น โรงงานอุตสาหกรรม เป็นต้น

องค์ประกอบที่เป็นสาเหตุให้เกิด Noise Induced Hearing loss

1.ระดับความดังของเสียง - สัมผัสเสียงดังเกิน 80 เดซิเบล ขึ้นไป นานๆ จะมีโอกาสสูญเสียการได้ยินความถี่ของเสียง-เสียงความถี่สูงหรือแหลมจะทำลายประสาทการได้ยินมากกว่าเสียงทุ้ม

2.ระยะเวลาที่ได้รับเสียงต่อเนื่อง

3.สมรรถภาพและความทนต่อเสียงของระบบการได้ยิน

4.สุขภาพร่างกายของแต่ละบุคคล

5.การใช้อุปกรณ์ป้องกันเสียงดัง สามารถป้องกันหูตึงได้ หากอุปกรณ์นั้นมีคุณภาพ และผู้ใช้สวมใส่อย่างถูกต้อง

เสียงดังแค่ไหน ? จึงจะเกิดอันตราย

ผลจากการศึกษาวิจัยได้มีการกำหนดมาตรฐานสากลขึ้นกำหนดให้ระดับความดังของเสียงไม่เกิน 85 เดซิเบล(เอ) สำหรับผู้ปฏิบัติงาน 8 ชั่วโมงต่อวัน หรือ 90 เดซิเบล (เอ) เมื่อทำงาน 4 ชั่วโมงต่อวัน

มาตรการการจำกัดระยะเวลาในการสัมผัสเสียงที่ระดับความดังต่างๆ

OSHA (Occupational and Safety Health Administration) และ ACGIH แห่งประเทศสหรัฐอเมริกา กำหนดระดับเสียงดังที่อาจได้ยินหรือสัมผัสในระยะเวลาหนึ่งๆ อย่างละเอียด

ระยะเวลาต่อวัน (ชั่วโมง) ระยะเสียงดัง (เดซิเบล-เอ)

โดยที่ : ระยะเวลาทำงานต้องลดลงครึ่งหนึ่ง ในทุกๆ 3 เดซิเบลที่เพิ่มขึ้น

สำหรับประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องความปลอดภัยในการทำงานเกี่ยวกับภาวะแวดล้อม

หมวด 3 เสียง

ข้อ 13 ภายในสถานที่ประกอบการที่ให้ลูกจ้างคนใดคนหนึ่งทำงานดังต่อไปนี้

1)  ไม่เกินวันละเจ็ดชั่วโมง ต้องมีระดับเสียงที่ลูกจ้างได้รับติดต่อกันไม่เกิดเก้าสิบเอ็ดเดซิเบล (เอ)

2)  เกินกว่าวันละเจ็ดชั่วโมง แต่ไม่เกิดแปดชั่วโมง จะต้องมีระดับเสียงที่ลูกจ้างได้รับติดต่อกันไม่เกินเก้าสิบเดซิเบล(เอ)

3)  เกินวันละแปดชั่วโมง ต้องมีระดับเสียงที่ลูกจ้างได้รับติดต่อกันไม่เกินแปดสิบเดซิเบล (เอ)

ข้อ 14 นายจ้างจะให้ลูกจ้างทำงานในที่ที่มีระดับเสียงเกินกว่าร้อยสี่สิบเดซิเบล (เอ) มิได้

ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม ฉบับที่ 4 (พ.ศ.2541) ออกตามความในพระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ.2512 เรื่องหน้าที่ของผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน

ความสำคัญ คือ กำหนดมาตรฐานเสียงดังในโรงงานไว้ที่ 80 เดซิเบล และหากเสียงดังเกินกว่าที่กำหนดหรืออาจเป็นอันตรายต่อแก้วหู ทางโรงงานต้องจัดให้มีอุปกรณ์ลดเสียงที่มีประสิทธิภาพ

ด้วยความปรารถนาดีจาก

พ.ต.(หญิง) พญ. สายสุรีย์ นิวาตวงศ์

ราชวิทยาลัย โสต ศอ นาสิก แพทย์แห่งประเทศไทย