สัปดาห์ที่ผ่านมา  คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบและรับทราบ ร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน...

กรมประชาสัมพันธ์ เป็นผู้นำเสนอ ผ่านสำนักนายกฯ

1.ในอดีต กรมประชาสัมพันธ์ ถูกโจมตีโดยให้ฉายาว่า “กรมกร๊วก” เพราะนำเสนอข่าวสารบิดเบือนรับใช้รัฐบาล โดยไม่คำนึงถึงข้อมูลข้อเท็จจริง

แต่ในปัจจุบัน สมรภูมิข่าวสารของสังคมเปลี่ยนไปมาก

ไม่ต้องดูอะไรอื่น ไปดูเรตติ้งทีวี ที่จัดทำโดยภาคเอกชน จะพบว่า คนดูเสพข่าวสารผ่านทางช่องไหนมากน้อยแตกต่างกันอย่างไร

เรตติ้งช่อง 5 มาที่โหล่ (ล่าสุด มีทีมท็อปนิวส์เข้าไปจัดรายการข่าว ทราบว่าพุ่งแซงสถานีอื่นๆ ขึ้นมา 3 อันดับ)

เรตติ้งช่อง 11 ก็รั้งเกือบท้าย ช่วงเวลาที่เรตติ้งดีก็เป็นการถ่ายทอดสดกีฬา

สะท้อนว่า ประชาชนผู้บริโภคข่าวสารมีทางเลือกมากมาย ยังไม่นับการเสพข่าวผ่านสื่อออนไลน์

2.ปัญหาใหญ่ในปัจจุบัน คือ เฟคนิวส์ การบิดเบือนข่าวสาร

ไม่ใช่โดยอำนาจรัฐ แต่โดยอำนาจทุน

ไม่ว่าจะโดยทุนโฆษณาของภาคธุรกิจ หรือทุนของกลุ่มการเมืองที่เข้าไปเป็นเจ้าของสถานีทีวีดิจิทัล หรือเข้าไปหนุนเว็บเพจข่าว ตลอดจนต่อท่อน้ำเลี้ยงอินฟลูฯ คอยปั่นข่าวผ่านเพจออนไลน์ต่างๆ โดยมุ่งรับใช้ผลประโยชน์ผู้ว่าจ้างแบบเนียนๆ

แต่กี่ข่าว กี่เรื่อง กี่ครั้ง ที่ปรากฏว่า มีการบิดเบือน ตัดต่อ ตัดตอน ปั่นกระแสโดยปราศจากข้อเท็จจริง ไม่ว่าจะเรื่องวัคซีน เรื่องโควิด เรื่องเศรษฐกิจ เรื่องคำพูดของบุคลต่างๆ เรื่องที่สร้างอารมณ์พลุ่งพล่าน โกรธเกลียดให้กับผู้คน ด้อยค่าประเทศไทย เพื่อปั่นหัวคนให้เกิดความไม่พอใจ (เช่น ไปเก็บเห็ดลาวถูกจับได้ฉีดไฟเซอร์ ฯลฯ) ซึ่งสุดท้าย ปรากฏว่าเป็นเท็จ

ส่วนใหญ่ที่เป็นปัญหาผลกระทบมากๆ ก็เกิดขึ้นในสื่อภาคเอกชนที่มีเรตติ้งสูงๆ และสื่อออนไลน์ที่มีคนนิยมติดตามนั่นเอง

3.ร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน พ.ศ. .... ตราขึ้นเพื่อดำเนินการตามหมวด 16 การปฏิรูปประเทศของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย  

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจพิจารณาแล้ว ตามที่สำนักนายกรัฐมนตรี โดยกรมประชาสัมพันธ์เสนอ

ตามร่างนี้ จะต้องมีกฎหมายลำดับรอง ตามมาอีก

หลักการสำคัญ คือ ให้มีองค์กรสภาวิชาชีพ เพื่อคุ้มครองสิทธิเสรีภาพและความเป็นอิสระของสื่อมวลชน (ผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนย่อมมีเสรีภาพในการเสนอข่าวสารหรือการแสดงความคิดเห็นตามจริยธรรมสื่อมวลชนตามมาตรา 35 แห่งรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ซึ่งการใช้เสรีภาพนั้นต้องไม่ขัดต่อศีลธรรมอันดีของประชาชน รวมทั้งเสนอข่าวนั้นจะต้องปฏิบัติตามจริยธรรมสื่อมวลชนด้วย เช่น การเสนอข้อเท็จจริงด้วยความถูกต้อง ครบถ้วนรอบด้าน และเป็นธรรม การให้ความเป็นธรรมแก่บุคคลซึ่งได้รับผลกระทบจากการเสนอข่าว หรือการแสดงความคิดเห็น เป็นต้นซึ่งหากปฏิบัติตามจริยธรรมสื่อมวลชนแล้วย่อมได้รับการคุ้มครอง)

ส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพ และให้ความเป็นธรรมแก่ผู้ซึ่งได้รับผลกระทบจากการใช้เสรีภาพของสื่อมวลชนที่ไม่ปฏิบัติตามจริยธรรมสื่อมวลชน (ปัจจุบันวิชาชีพสื่อมวลชนยังไม่มีสภาวิชาชีพที่จัดตั้งตามกฎหมาย แต่วิชาชีพอื่นๆ ได้มีการจัดตั้งสภาวิชาชีพตามกฎหมายเพื่อทำหน้าที่ควบคุมการประกอบวิชาชีพให้ถูกต้องตามจรรยาบรรณแห่งวิชาชีพ เช่น สภาทนายความ และสภาวิชาชีพนักบัญชี เป็นต้น)

4.สาระสำคัญของร่างพระราชบัญญัติ อาทิ

1.กำหนดให้ผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนมีเสรีภาพในการเสนอข่าวสารหรือการแสดงความคิดเห็นตามจริยธรรมสื่อมวลชน แต่การใช้เสรีภาพนั้นต้องไม่ขัดต่อหน้าที่ของปวงชนชาวไทยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน โดยต้องเคารพและไม่ปิดกั้นความเห็นต่างของบุคคลอื่น 

2.กำหนดให้ผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนที่เป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐมีสิทธิปฏิเสธการปฏิบัติตามคำสั่งใดที่จะมีผลให้เป็นการฝ่าฝืนจริยธรรมสื่อมวลชนโดยมิให้ถือว่าเป็นการขัดคำสั่งผู้บังคับบัญชา แต่การใช้สิทธิดังกล่าวต้องคำนึงถึงวัตถุประสงค์และภารกิจของหน่วยงานที่ตนสังกัดอยู่ด้วย  

3.กำหนดให้มี “สภาวิชาชีพสื่อมวลชน” ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อคุ้มครองเสรีภาพในการเสนอข่าวสารหรือการแสดงความคิดเห็นของผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชน และกำกับดูแลผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชน ตลอดจนส่งเสริมและพัฒนาจริยธรรมสื่อมวลชนและมาตรฐานวิชาชีพและให้มีฐานะเป็นนิติบุคคล  

4.กำหนดให้สภาวิชาชีพสื่อมวลชนมีหน้าที่และอำนาจจดแจ้งองค์กรวิชาชีพสื่อมวลชน ส่งเสริมการคุ้มครองเสรีภาพในการเสนอข่าวสารหรือการแสดงความคิดเห็นของผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนที่ปฏิบัติตามจริยธรรมสื่อมวลชน ติดตามดูแลการทำหน้าที่ของผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชน องค์กรสื่อมวลชน องค์กรวิชาชีพ และองค์กรวิชาชีพสื่อมวลชน ให้เป็นไปตามจริยธรรมสื่อมวลชน และให้คำปรึกษาและข้อเสนอแนะแก่ภาคส่วนต่างๆ เกี่ยวกับการพัฒนาและแก้ไขปัญหาการปฏิบัติหน้าที่ของผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชน เป็นต้น 

5.กำหนดให้สภาวิชาชีพสื่อมวลชนมีรายได้จากเงินที่รัฐบาลจ่ายให้เป็นทุนประเดิม เช่น เงินที่ได้รับการจัดสรรจากกองทุนวิจัยและพัฒนากิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม เพื่อประโยชน์สาธารณะ และเงินอุดหนุนทั่วไปที่รัฐบาลจัดสรรให้จากงบประมาณรายจ่าย เป็นต้น ทั้งนี้ ให้มีการจัดสรรเงินของกองทุนวิจัยและพัฒนากิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม เพื่อประโยชน์สาธารณะให้แก่สภาฯ เป็นรายปี ไม่น้อยกว่าปีละ 25 ล้านบาท  

6.กำหนดให้มี “คณะกรรมการสภาวิชาชีพสื่อมวลชน” ประกอบด้วยกรรมการผู้แทนองค์กรวิชาชีพสื่อมวลชน จำนวน 5 คน กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 5 คน ซึ่งสรรหาจากผู้มีความรู้ความเชี่ยวชาญและประสบการณ์ด้านวิชาการสื่อสารมวลชน กฎหมายสิทธิมนุษยชนหรือการคุ้มครองผู้บริโภค และกรรมการโดยตำแหน่ง ได้แก่ ผู้จัดการกองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ 

7.กำหนดให้คณะกรรมการสภาวิชาชีพสื่อมวลชนมีหน้าที่และอำนาจบริหารกิจการให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ กำหนดมาตรฐานทางจริยธรรมสื่อมวลชนของสภา ซึ่งเป็นที่ยอมรับตามมาตรฐานสากล และพิจารณาการขอจดแจ้งและเพิกถอนการจดแจ้งขององค์กรวิชาชีพสื่อมวลชน เป็นต้น 

8.กำหนดให้มี “สำนักงานสภาวิชาชีพสื่อมวลชน” มีหน้าที่รับผิดชอบงานธุรการและอำนวยความสะดวกในการปฏิบัติหน้าที่ของสภาวิชาชีพสื่อมวลชน และคณะกรรมการจริยธรรม รวมทั้งจัดทำงบดุล การเงิน และบัญชีทำการของสภาวิชาชีพสื่อมวลชนส่งผู้สอบบัญชีภายใน 90 วัน นับแต่วันสิ้นปีงบประมาณ ตลอดจนจัดทำรายงานประจำปีเสนอต่อคณะกรรมการสภาวิชาชีพสื่อมวลชน 

9.กำหนดให้สภาวิชาชีพสื่อมวลชนกำหนดมาตรฐานทางจริยธรรมสื่อมวลชน โดยต้องมีรายละเอียดเกี่ยวกับจริยธรรมอย่างน้อยเกี่ยวกับการเสนอข่าวและแสดงความคิดเห็นเพื่อประโยชน์สาธารณะ และมาตรการที่จะดำเนินการในกรณีที่ผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนหรือองค์กรสื่อมวลชนเสนอข่าวหรือแสดงความคิดเห็นโดยฝ่าฝืนหรือไม่เป็นไปตามจริยธรรมสื่อมวลชน

ติดตามดูว่า ร่างพ.ร.บ.นี้ จะผ่านไปถึงสภายุคไหน? จะถูกแก้ไขปรับปรุงเพิ่มเติมอย่างไร? และได้ออกมาใช้บังคับจริงหรือไม่?

สารส้ม