ข่าวคราวโครงการกระเช้าไฟฟ้าขึ้นภูกระดึง จังหวัดเลย ถูกจุดพลุขึ้นมาอีกครั้ง ในการประชุม ครม.สัญจรล่าสุดที่หนองบัวลำภู

1. เมื่อวันที่ 4 ธันวาคม 2566 การประชุมคณะรัฐมนตรีสัญจร ได้เห็นชอบในหลักการอนุมัติ “โครงการเขียนแบบก่อสร้างกระเช้าไฟฟ้าขึ้นภูกระดึง” จ.เลย

โดยส่งมอบให้สำนักงบประมาณไปพิจารณาดำเนินการต่อ

ก่อนหน้านี้ เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม 2565 จากการประชุมรับฟังความคิดเห็นครั้งที่ 1 การทบทวนความเหมาะสมด้านวิศวกรรม ผลกระทบสิ่งแวดล้อม เศรษฐศาสตร์ และดำเนินงานการมีส่วนร่วมของประชาชน โครงการกระเช้าไฟฟ้าภูกระดึง จังหวัดเลย ยังมีกลุ่มคนที่ไม่เห็นด้วยในการก่อสร้างโครงการดังกล่าว เนื่องจากประเด็นแผนการรับมือจากการพัฒนาพื้นที่เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการรองรับนักท่องเที่ยวที่มากขึ้น การกระจายรายได้สู่ชุมชน การจัดการขยะจากนักท่องเที่ยวที่มากขึ้น ฯลฯ

เมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน 2566 กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชอนุมัติให้องค์การบริหารพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (อพท.) เข้าไปสำรวจ เก็บข้อมูลสถานภาพทรัพยากรป่าไม้ สัตว์ป่าและความเป็นไปได้ในโครงการกระเช้าไฟฟ้าภูกระดึง ตั้งแต่วันที่ 30 พ.ย.2566-ก.ย.2568 แต่เป็นเพียงการศึกษาความเป็นไปได้ ไม่ใช่ศึกษา EIA

ย้ำ เป็นเพียงการศึกษาความเป็นไปได้ ไม่ใช่ศึกษา EIA

2. มูลนิธิสืบนาคะเสถียร ได้จุดประเด็น “จับตาโครงการกระเช้าไฟฟ้าภูกรดึง”

เชิญชวนอ่านความคิดเห็นของนักอนุรักษ์ ว่าทำไมถึงไม่อยากให้มีกระเช้าภูกระดึงบนพื้นที่ภูเขารูปหัวใจที่สวยงามแห่งนี้

อะไรที่อาจจะต้องถูกทำลายลง หากมีการก่อสร้างกระเช้าขึ้นภูกระดึง

มีหลายประเด็น อาทิ เหตุผลทำไมไม่เอากระเช้าภูกระดึง? อุทยานแห่งชาติเพื่อธรรมชาติหรือเพื่อธุรกิจ? กระเช้าภูกระดึง คุ้มค่า คุ้มใคร? ฯลฯ

3. บทความ โดย “ศศิน เฉลิมลาภ” ว่าด้วยเรื่อง “กระเช้าภูกระดึง โจทย์ที่ต้องตัดสินใจของประเทศไทย 3 ข้อ”

ระบุว่า ถ้าทำกระเช้าภูกระดึง จะมีสิ่งที่อาจเป็นประโยชน์หลายประการ

“...ประการแรก ธุรกิจที่สัมพันธ์กับอสังหาริมทรัพย์ ที่ดิน อาคารพาณิชย์ ที่มีคนครอบครองอยู่รอบๆ ภูเขาภูกระดึง และเส้นทางสู่ภูกระดึงจะคึกคัก ทั้งการเพิ่มมูลค่า การหมุนเวียนของเม็ดเงินต่างๆ ในการขยายกิจการเพื่อรองรับการท่องเที่ยวที่คาดว่าจำนวนนักท่องเที่ยวจะมีมากขึ้น และหมุนเวียนมาเยือนเพื่อขึ้นลงกระเช้าไปที่ราบกว้างใหญ่บนยอดเขา ที่ก่อนหน้านี้ไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากใช้สองเท้าเดิน

ประการที่สอง ทำให้คนที่คิดว่าตัวเองขึ้นไม่ไหว ไม่มีเวลา และไม่กล้าขึ้น รวมถึงผู้มีข้อจำกัดเรื่องอายุและสภาพร่างกายมีโอกาสขึ้นไปได้

และกระเช้าไฟฟ้าอาจช่วยนำคนเจ็บป่วย บาดเจ็บ ขยะ ขนส่งข้าวปลาอาหาร เครื่องใช้ขึ้นไปได้ง่ายขึ้น

นี่เป็นเหตุผลง่ายๆ ไม่ซับซ้อน และไม่มีข้อโต้แย้งใดๆ ทั้งสิ้น

แต่… การสร้างกระเช้าภูกระดึง มีโจทย์ที่ไม่มีใครคิดจะตอบ 3 ข้อ 3 ระดับ

ระดับที่ 1 ภูกระดึงเป็นเส้นทางท่องเที่ยวเดินขึ้นเขาที่เป็น Trekking trail ที่ดีที่สุดของประเทศ เมื่อประเมินจากระยะทางที่ไม่ไกลมาก แทบไม่มีอันตรายอะไรถ้าไม่เกิดอุบัติเหตุจากความประมาท การจัดการที่ลงตัว มีค่าใช้จ่ายในการไปเที่ยวไม่แพง รวมถึงเมื่อขึ้นไปแล้วมีที่สวยๆ ให้เดินเที่ยวมากมาย เรียกว่าคุ้มค่าเดินขึ้นและเดินเที่ยว

สิ่งที่ว่ามาทำให้ภูเขาลูกนี้ทำหน้าที่มอบความรักธรรมชาติ ให้เราได้ซึมซับความงามทั้งจากธรรมชาติและมิตรภาพระหว่างทาง รวมถึงการเรียนรู้ที่บังเกิดขึ้นมากมายระหว่างความอดทนตอนเดินขึ้น สถานที่แบบนี้ในไทยมีที่เดียวคือ “ภูกระดึง” ส่วนที่อื่นๆ มีถนนขึ้นถึง หรือเดินไกลเกินไป เดินไปถึงแล้วก็ไม่มีอะไรให้ดูมากนัก

ดังนั้น เมื่อมีกระเช้า ความท้าทายให้ไปถึงเรื่องที่ว่ามา ย่อมสู้ความสบายเย้ายวนจากการขึ้นกระเช้าไม่ได้

คนจะเดินขึ้นก็คงมีน้อยยิ่งกว่าน้อย

พวกที่เลือกเดินจึงเป็นคนที่รักธรรมชาติมากมายอยู่แล้ว คนที่ขึ้นกระเช้าไปก็ไม่ได้ซึมซับอะไร ไม่ต่างจากการขับรถขึ้นภูเรือ ดอยอินทนนท์ หรือภูเขาอื่นๆ ที่กลับมาแล้วไม่มีความหมายอะไร ภูกระดึงทำหน้าที่นี้ให้ประเทศไทยมากว่า 50 ปี ตั้งแต่รุ่นปู่จนถึงปัจจุบัน

การมีกระเช้า หมายถึงเราเลิกใช้ฟังก์ชั่นนี้ของภูกระดึงแล้ว จะเทียบไปคงเหมือนเปลี่ยนวัด โบสถ์ วิหาร เป็นบอร์ดนิทรรศการพุทธศาสนา

นี่คือเรื่องที่ผู้มีอำนาจตัดสินใจจะเลือกทิ้งคุณค่าจากสิ่งนี้ไปหรือไม่

ระดับที่ 2 จากผลการศึกษาและการออกแบบระบบกระเช้า คาดว่ามีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อย (เช่นตัดต้นไม้ไม่กี่ต้น) แต่ผลที่ตามมาหลังจากมีกระเช้า ยังไม่มีการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม

เช่น เมื่อคนจำนวนมากขึ้นไปข้างบนแล้วจะต้องสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกที่มีผลกระทบสิ่งแวดล้อมแน่ๆ เช่น อาคารกลางแหล่งธรรมชาติ

ที่สำคัญคือ ถนนหนทางข้างบนที่ต้องรองรับผู้มาเยือนที่ไม่เตรียมตัวไป “เดิน” และไม่พร้อมจะรับรู้ทั้งนั้นว่าทำไมไม่มีรถวิ่งไปชมที่ท่องเที่ยวที่ห่างจากสถานีกระเช้าหลายกิโลเมตรในแต่ละที่

รวมถึงการจำกัดคนค้างแรม การจัดการขยะ ต่างๆ ภายใต้สถานภาพความเป็นอุทยานแห่งชาติ ที่มีข้อจำกัดเรื่องกฎหมาย กำลังคน งบประมาณในการดูแลให้คงสภาพธรรมชาติ

เราพร้อมจะปล่อยให้ที่สวยๆ ข้างบนพังไปอีกที่ใช่หรือไม่

ระดับที่ 3 ถ้ามีคนขึ้นไปจำนวนมาก เราพร้อมเปลี่ยนพื้นที่อนุรักษ์อันอุดมด้วยธรรมชาติไปรองรับการบริการท่องเที่ยวเต็มรูปแบบ กลายเป็นเมืองท่องเที่ยวข้างบนในอนาคตเลยหรือไม่

หากนโยบายวันข้างหน้าจะเอาอย่างนั้น ยกเลิกพื้นที่อุทยานแห่งชาติไปเลย

นี่คือเรื่องที่ต้องตัดสินใจตามกระเช้ามาในระดับท้ายสุด

รัฐบาลนี้ต้องตอบทั้ง 3 คำถามก่อนตัดสินใจ ผมรอฟังอยู่ ก่อนตัดสินใจขึ้นกระเช้าไปทำลายภูกระดึงเดิมๆ ด้วยกัน”

4. พิธีกรข่าว ช่องท็อปนิวส์ นายสันติสุข มะโรงศรี ได้โพสต์เฟซบุ๊กชวนคิด ว่าด้วยเรื่อง “เอกลักษณ์และความทรงจำที่ภูกระดึง”

บางตอนระบุว่า

“...การเที่ยวบนภูกระดึง ไม่เหมือนเมืองนอกบางที่ แบบที่เมื่อนั่งกระเช้าขึ้นไปแล้วก็เจอจุดถ่ายรูป ไหว้พระ หรือช็อปปิ้งเลย บางเดินต่อไม่เกิน 1-2 กิโลเมตร

แต่ภูกระดึง เมื่อเดินขึ้นภู 5 กม ไปถึงหลังแป (ที่ราบบนภูเขา) ก็ยังจะต้องเดินอีกไกล 3 กิโลกว่าจะถึงที่กางเต้นท์

จุดท่องเที่ยวต่างๆ ก็จะต้องเดิน เดิน เดิน เดินไปอีกไกลๆ ทั้งนั้น เช่น

ไปชมพระอาทิตย์ขึ้น ผานกแอ่น 2-3 กม

ไปชมพระอาทิตย์ตก ผาหมากดูก 3 กม

และถ้าไปชมพระอาทิตย์ตก ผาหล่มสัก โน่นเลย 9 กม (ไปกลับ 18 กม)

จะไปดูใบเมเปิ้ล ดูน้ำตก ก็เหมือนกัน เดิน เดิน เดิน

ผมเคยไปช่วงวัยม.ปลาย-มหาลัยราว 4 ครั้ง ยังคิดว่า มันคือที่ท่องเที่ยวสำหรับช่วงวัยหนึ่งของชีวิตจริงๆ เว้นแต่จะยังแข็งแรงอยู่

ผมไม่ค้านเรื่องทำกระเช้าขึ้นนะครับ แต่อยากให้คิดให้ครบ ว่าที่นี่มันไม่ใช่ขึ้นกระเช้าแล้วจบ ถ้าไม่อยากเดิน หรือเดินเที่ยวไม่ไหว ขึ้นกระเช้าไปแล้ว ก็คงต้องมีรถบริการบนหลังแปต่อไปอีกหรือไม่

แล้วมันจะมีผลยังไง เสน่ห์และผลที่ตามมา?

ยอมรับได้แค่ไหน?

ปัจจุบัน จำกัดจำนวนนักท่องเที่ยวอยู่แล้ว (ให้วอล์คอินได้แค่ 600 คนต่อวัน)ถ้ามีกระเช้าจะเพิ่มจำนวนมั้ย? ถ้าไม่เพิ่ม ผลประโยชน์ที่คาดว่าจะได้มันก็เท่าเดิมใช่มั้ยครับ

ช่วยกันคิดครับ ถึงคิดต่างกัน ไม่ต้องใช้คำพูดรุนแรงก็ได้นะครับ...”

5. ทั้งหมดนี้ ล้วนเป็นประเด็นน่าสนใจ ที่ควรมีการพิจารณาให้รอบคอบรอบด้าน

มิใช่อ้างแค่ว่าจะได้เป็นทางเลือกให้คนที่ไม่สะดวกที่จะเดินได้ใช้กระเช้า ? หรือ ต่างประเทศที่อื่นๆ เขาก็มีกระเช้า? ฯลฯ

อย่าลืมว่า อะไรคือเสน่ห์ของภูกระดึง?

อะไรหากทำแล้วเสน่ห์นั้นจะหายไปอย่างไม่สามารถฟื้นฟูหรือทำคืนกลับมาให้เหมือนเดิมได้?

ขอโปรดพิจารณารอบคอบ การทุ่มเงิน และทุ่มทรัพยากรธรรมชาติไปกับการตัดสินใจ

สารส้ม