จากประสบการณ์ของผม ถ้าแพทย์มีความดีนำหน้าความเก่ง (พอสมควร) แพทย์น่าที่จะปลอดภัยจากการฟ้องร้อง ซึ่งผมไปศึกษาสาเหตุการฟ้องร้องของแพทย์ส่วนใหญ่อยู่ที่ความ“ดี” (จริยธรรม) และความ“เก่ง” (มาตรฐาน) ฉะนั้น 4 ปี ช่วงที่ผมเป็นเลขาธิการแพทยสภาผมได้ไปเยี่ยม พี่ๆ เพื่อนๆ น้องๆแพทย์เกือบทั่วประเทศ และได้ถือโอกาสเรียนพวกเราไปว่า“ทำอย่างนี้นะครับ อย่าทำอย่างนี้” การฟ้องร้องก็ได้ลดลงจริงๆ ฯลฯ

4) เก่งเงิน ทุกคนต้องมีความรู้ทางด้านการเงิน คือ หาเงินเก่งออมทันที 10% เป็นอย่างน้อย ใช้อย่างเศรษฐกิจพอเพียงลงทุน (หลังจากมีเงินเก็บสำรองไว้ใช้ยามฉุกเฉิน 6 เดือนของรายจ่ายแต่ละเดือน) ด้วยการซื้อประกันชีวิต RMF, SSF (และปีนี้ซื้อ SSFX ได้อีก 2 แสนบาท ก่อนสิ้นมิถุนายน 2563)เท่าที่มีสิทธิ์หักภาษีได้ ซื้อแบบทุกเดือน หรือ DCA (Dollar Cost Average) เพื่อที่จะได้ถัวเฉลี่ยราคากองทุนหรือหุ้นที่จะซื้อซื้อกองทุน หุ้น ที่เลือกดีแล้วแบบระยะยาว เลือกแบบไม่มีปันผล(แต่เอากำไรไปทบต้น) โดยเฉลี่ยผลตอบแทนในตลอดหลักทรัพย์ถ้าฝากเกิน 10 ปี จะได้ประมาณปีละ 10% ในกรณีลูกศิษย์ที่ผมสอนตอนนี้ จะมีอายุ 27-29 ปี (แพทย์ประจำบ้านปีที่ 2 ที่มีเงินเดือน ค่าอยู่เวร รวมประมาณ 30,000 บาท ผมแนะให้ใช้ส่วนตัวไม่เกิน 15,000 บาท/เดือน) จึงฝากได้ 30 ปีขึ้นไปจึงจะเกษียณ 30 ปีข้างหน้า เงิน 10,000 บาท จะกลายเป็น 174,500 บาท เยอะมาก และลูกศิษย์ผมไม่ได้ฝาก 1 เดือน แต่ซื้อทุกเดือนและมากขึ้นเรื่อยๆ ไปอีก 30 ปี พออายุ 60 ปีน่าที่จะมีเงินเกษียณเกิน 100 ล้านแน่ๆ แต่ต้องเริ่มฝากทันทีที่ได้รับเงินเดือนเดือนแรก ยิ่งเริ่มเร็วยิ่งดี

การวางแผนเรื่องการเงินมีความสำคัญมาก เพราะจากข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติในปี พ.ศ. 2560 พบว่าผู้สูงอายุมีปัญหาใหญ่ๆ อยู่ 3 ประเด็น คือ

1) การศึกษาน้อย จบปริญญาตรี เพียง 5.4% เรียนต่ำกว่าประถมศึกษากว่า 68% ฯลฯ

2) ส่วนใหญ่ไม่มีเงินออม ข้อมูลจากตลาดหลักทรัพย์แจ้งว่า 5% ของผู้เกษียณเท่านั้นที่มีอิสระภาพทางการเงิน

3) สูงอายุขึ้น แต่เต็มไปด้วยโรค-ที่ป้องกันได้

ลูกศิษย์ผมแต่ละคน ถ้าดูแลสุขภาพให้ดี (อย่างน้อยตั้งแต่บัดนี้) น่าจะมีอายุได้ถึง 90 ปี ช่วงอายุ 60-90 ปี น่าจะเป็นช่วงที่มีความสุขที่สุด อยากทำอะไรก็ทำได้ อ่านหนังสือ ตีกอล์ฟเต้นรำ ร้องเพลง ไปเที่ยวน้ำตก Niagara (ดูจากฝั่งแคนาดาจะสวยกว่าฝั่งอเมริกา) ไปเต้นแซมบ้าที่ประเทศบราซิลก็ยังได้ ฯลฯประเด็นมีอยู่ว่า ต้องมีเงินพอใช้จนตาย (อีก 30 ปี หลังเกษียณ) และต้องมีสุขภาพดีที่จะสนุกกับชีวิตได้ มีเงิน แต่ไม่มีสุขภาพที่ดีก็ไม่ไหว อยากกินอะไรแต่กินไม่ได้ก็จะแย่ มีสุขภาพที่ดี ไม่มีเงินก็ไม่ไหว ผมจึงสอนทั้งเรื่องการเรียน การสอบ ความเป็นคนดี ที่เก่ง ที่รอบรู้ ที่มีสุขภาพดี การวางแผนการเงิน และการดูแลสุขภาพ ให้คุณหมอที่มาให้ผมสอนตอนอายุ 27-29 ปี

ถ้าเราจะมีชีวิตอยู่อีก 30 ปีหลังเกษียณ ถึงแม้สมัยโน้นเราอาจจะมีสุขภาพที่แข็งแรงและทำงานต่อไปได้แต่เราควรวางแผนว่าเราจะไม่ต้องทำงานเพื่อเงิน แต่จะทำงานหลังเกษียณเพื่อความมัน ความสนุก เพื่อช่วยสังคม เช่น กาชาด เราจึงต้องวางแผนการเงินตั้งแต่ได้รับเงินเดือนเดือนแรกของการทำงาน ต้องพยายามมี financial freedom หรืออิสรภาพทางการเงิน ให้ได้ก่อนเกษียณ อิสรภาพทางการเงิน คือ มีรายได้จากสินทรัพย์ เช่น บ้านเช่า กองทุน หุ้นฯลฯ มากกว่ารายจ่ายในแต่ละเดือน โดยไม่ต้องทำงาน แต่ถึงเกษียณแล้ว รวยแค่ไหน ยังควรทำงานอยู่ จะได้ช่วยสังคมและป้องกันโรคสมองเสื่อม

ต้องคิดล่วงหน้าว่า เมื่อเกษียณอยากมีเงินใช้เดือนละเท่าไหร่ และจะอยู่หลังเกษียณไปอีกนานเท่าไหร่ สมมุติว่าเราจะเกษียณตอนอายุ 60 ปี ต้องคิดไว้ว่าเราจะอยู่จนถึง 90-100 ปีเอาเสียว่า 90 ปี คือ เราจะอยู่ต่อหลังเกษียณไปอีก 30 ปี

ถ้าเราอยากมีเงินใช้ตอนนั้นเดือนละ 20,000 บาท (อาจน้อยไปแล้ว) ใน 30 ปีข้างหน้า ต้องนึกถึงอัตราเงินเฟ้อด้วย เช่น ถ้าอัตราเงินเฟ้อปีละ 3% ภายใน 30 ปี เงิน 20,000 บาท ในปัจจุบันนี้ อีก 30 ปีจะต้องเป็นยอด 48,000 บาท (คือ 20,000 บาท ในราคาปัจจุบัน) ฉะนั้นถ้าเราจะอยู่ต่ออีก 30 ปี โดยใช้เดือนละ 48,000 บาท เราต้องมีเงินก่อนเกษียณ 48,000 x 12 เดือน x 30 ปี คือ 17,280,000 บาทซึ่งอาจดูแล้วเยอะ แต่ความจริงน้อยมาก

ประเด็นมีอยู่ว่าต้องเริ่มออม ลงทุนตั้งแต่บัดนี้ ยิ่งเริ่มเร็วยิ่งดี ต้องพยายามไม่ใช้เงินฟุ่มเฟือย กาแฟชงกินที่บ้านที่หอ ทานอาหารในโรงพยาบาล หรือถ้าไปข้างนอก ก็ควรจะนานๆ ที ไม่ต้องเลี้ยงใคร และไม่ต้องให้ใครเลี้ยง ฯลฯ

นพ.พินิจ กุลละวณิชย์