สัปดาห์ที่แล้วได้เขียนค้างไว้เรื่อง มาตรการควบคุมการใช้จ่ายเงินราชการลับ ซึ่งเป็นงบประมาณรายจ่ายประเภทหนึ่ง ที่ตั้งไว้เพื่อใช้จ่ายในราชการตามภารกิจอันไม่อาจเปิดเผย ดังนั้น การควบคุมการใช้จ่ายจึงไม่อาจจะทำอย่างรายจ่ายปกติได้ จึงมีมาตรการควบคุมการใช้จ่ายได้อย่างกว้างๆ คือ (๑)ด้านวิธีการงบประมาณ (๒) ด้านการเบิกจ่ายเงินราชการลับจากคลัง (ดูบทความ สัปดาห์ที่แล้ว) และ...

(๓) ด้านการตรวจสอบโดยสำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน

เดิมได้มีพระราชบัญญัติว่าด้วยคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน พ.ศ.๒๔๗๖ มาตรา ๗ได้บัญญัติไว้เกี่ยวกับการตรวจสอบเงินราชการลับ ไว้ดังนี้

“การตรวจสอบรายจ่ายเงินราชการลับ ให้ถือว่าเป็นรายจ่ายจริงได้เมื่อนายกรัฐมนตรีได้ลงนามอนุมัติแล้ว”

วิธีการตรวจสอบตามมาตรานี้ เป็นระบบวิธีจ่ายก่อนตรวจ (Post Audit) คือการตรวจสอบภายหลังที่ได้มีการจ่ายเงินราชการลับไปแล้ว หรืออาจจะเรียกว่าเป็นการได้สัตยาบันโดยนายกรัฐมนตรี ซึ่งต่างกับระบบวิธีตรวจก่อนจ่าย (Pre Audit) ซึ่งหมายถึงต้องตรวจสอบความถูกต้อง รายการ วัตถุประสงค์ ก่อนที่จะมีการอนุมัติให้มีการจ่ายเงินออกไป ซึ่งในสภาพของเงินราชการลับไม่อาจจะกระทำโดยวิธีตรวจก่อนจ่ายได้ แต่ก็ยังมีมาตรการตามกฎหมายที่จะให้นายกรัฐมนตรีได้พิจารณาอนุมัติตรวจสอบดังที่กล่าวแล้ว

แต่เป็นที่น่าเสียดายที่กฎหมายมาตรานี้ได้ถูกยกเลิกไปโดยพระราชบัญญัติการตรวจเงินแผ่นดิน ฉบับใหม่ พ.ศ. ๒๕๒๒ ซึ่งไม่มีมาตรการในลักษณะดังกล่าวแล้ว

ควรกล่าวไว้ด้วยว่า...ในปี พ.ศ.๒๕๑๙ ได้เคยมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเสนอร่างพระราชบัญญัติเงินราชการลับ แต่กระทรวงการคลังได้มีความเห็นเสนอนายกรัฐมนตรีว่า...ไม่ควรรับรองร่างพระราชบัญญัติดังกล่าว

สำหรับผู้เขียนมีความเห็นว่า ความจำเป็นของเงินราชการลับ ยังมีความสำคัญที่เกี่ยวกับความมั่นคงของประเทศชาติ ในหลักการ
จึงยังคงต้องตั้งไว้ แต่ทั้งนี้จะต้องอยู่ในลักษณะที่สำคัญอย่างยิ่งยวด และโดยมีหลักเกณฑ์ที่จะต้องคำนึงถึง ดังนี้

๑.มิใช่เพียงเหตุที่ว่า การตั้งเงินราชการลับเนื่องมาจากสาเหตุเป็นรายจ่ายที่ไม่อาจจะเบิกจ่ายได้ตามงบประมาณปกติ หรือเป็นรายจ่ายเพื่อสมทบกับประมาณปกติที่ส่วนราชการนั้นเห็นว่าต่ำกว่าที่ขอ และการจ่ายจากเงินราชการลับสะดวกและรวดเร็วกว่า

๒.มิใช่เพียงเหตุที่ว่า เป็นการตั้งไว้ตามประเพณี เพราะปีที่แล้วก็ได้เคยตั้งไว้ ปีนี้ก็ตั้งไว้ในอัตราที่เท่ากับปีที่แล้ว ไม่มีการแตกต่างกันเลย (ดู ตารางที่ ๒ และ ๓)

๓.การจ่ายเงินราชการลับแต่ละปีไม่อาจที่จะกำหนดได้พอดีเท่ากับวงเงินที่ได้ตั้งเอาไว้ตามสภาพของความเป็นจริง ดังนั้นเมื่อสิ้นปีงบประมาณควรจะมีเงินราชการลับเหลือคืนคลังอยู่บ้าง

๔.ควรจะต้องมีการตรวจสอบในระบบจ่ายก่อนตรวจ (Post Audit) โดยคณะกรรมการที่ตั้งขึ้นพิเศษตามกฎหมายเพื่อให้มีอำนาจและหน้าที่ตรวจสอบเงินราชการลับ

สุดท้าย....ถึงแม้เงินราชการลับจะยังขาดกฎหมายที่จะควบคุมและบังคับ แต่กฎแห่งกรรมที่มีผลอันศักดิ์สิทธิ์ก็ได้เริ่มทำงานให้เห็นประจักษ์มาแล้ว...

ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.ปรีชา สุวรรณทัต