อริสโตเติล ปราชญ์ชาวกรีกกล่าววาทะที่เท่มากว่า “มนุษย์เป็นสัตว์ที่มีเหตุผล” แต่ความจริงแล้วมนุษย์เป็นสัตว์ที่มีเหตุผลหรือไม่? หรือมีแต่ข้ออ้างแล้วเรียกมันว่าเหตุผล?

พิจารณาเรื่องการเมืองแล้วกัน

ประเทศไทยใช้ “ระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข” เป็นระบอบการปกครองประเทศ รวมทั้งรัฐธรรมนูญ กฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญและกฎหมายต่างๆ ซึ่งทั้งหมดนี้ถือเป็นกฎที่ทุกคนในสังคมจะต้องปฏิบัติตาม

เพราะคนส่วนใหญ่มีมติร่วมกัน

“มติร่วมกัน” นี้เป็นผลจากการต่อสู้กันของคนอย่างน้อย 2 ฝ่าย ที่มีทั้งรุนแรงและไม่รุนแรง รวมทั้งการแสดงความเห็นที่แตกต่างกันขัดแย้งกันด้วย จนต้องพยายามหาข้อยุติจนเกิดเป็นมติร่วมกันดังกล่าว

ถือว่ามันเป็น “เหตุผล” ของคนในประเทศที่จะอยู่ร่วมกันอย่างสันติ

แต่ตัณหาในอำนาจของมนุษย์นั้นไม่เคยพอ เช่นเดียวกับมหาสมุทรไม่เคยอิ่มน้ำ สังคมจึงมีคนที่พยายามจะเปลี่ยนแปลง หรือปฏิวัติระบอบการปกครองอยู่เสมอมา เช่นการยึดอำนาจของทหารบางกลุ่ม ความพยายามจะปฏิวัติโดยพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย กระทั่งการจะเปลี่ยนแปลงโดยใช้สภาเป็นสนามรบ ดังที่เคยมีพรรคสังคมนิยมอยู่หลายพรรคในชื่อที่ต่างกัน

ด้วยเหตุผลสารพัด เช่น ให้เท่าทันกับนานาอารยประเทศ (ไม่ทราบว่าประเทศไหนบ้าง) ให้เหมาะแก่ยุคสมัยใหม่ที่ “โลกไปถึงไหนแล้ว?” เพื่อสังคมที่ดีกว่า เพื่อสร้าง
สังคมใหม่ให้ทุกคนมีความเท่าเทียม มีความเป็นธรรม ทำลายการกดขี่ขูดรีดของพวกนายทุนขุนศึกศักดินา

ปัจจุบันก็มีพรรคการเมืองที่อ้างเหตุผลดังกล่าวอยู่ และโดนยุบไปแล้ว!

เหตุผลดังกล่าวนี้ไม่ใช่จะปรับปรุง-แก้ไขกฎหมายต่างๆ ให้เหมาะสมกับยุคสมัย แต่มันมีเป้าหมายอยู่ที่การเปลี่ยนระบอบการปกครองจากปัจจุบันไปเป็น “ระบอบสาธารณรัฐ” หรือ “สังคมนิยม” ซึ่งทั้ง 2 ระบอบนี้ล้วนไม่ต้องการ “พระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข” แต่ต้องการเลือกตั้ง “ประธานาธิบดีเป็นประมุข” ซึ่งคนที่ต้องการ 2 ระบอบนี้ให้เหตุผลว่ามันทันสมัยและทันโลก!

คำถามคือ เราจะถือว่าเหตุผลต่างๆ ดังกล่าวมา เป็นเหตุผลจริงหรือไม่?

ถ้าจริง ก็แสดงว่าประเทศไทยมีหลายเหตุผล เมื่อจัดเป็นกลุ่มในฐานะตัวแทนของ “ระบอบ” เแล้วก็มี 2 เหตุผลที่จะต้องต่อสู้ช่วงชิงอำนาจกัน เพื่อสถาปนาระบอบใดระบอบหนึ่งปกครองประเทศ

ระบอบปัจจุบันก็ต้องพยายามปกป้องต่อสู้เพื่อรักษาระบอบของตนไว้ อีกระบอบหนึ่งก็พยายามต่อสู้ช่วงชิงด้วยวิธีสารพัด แม้กระทั่งการแก้หรือร่างรัฐธรรมนูญใหม่ และทำผิดกฎหมาย เมื่อทำผิดก็กล่าวโทษระบอบในปัจจุบัน (พระมหากษัตริย์ รัฐธรรมนูญ รวมทั้งกฎหมายต่างๆ และศาล) ว่าเป็นต้นเหตุ

พวกเขาไม่ผิด เพราะเขามีเหตุผลดังกล่าวมาแล้ว พระมหากษัตริย์ รัฐธรรมนูญ กฎหมายต่างๆ และศาลต่างหาก ผิด!

เมื่อมนุษย์ไม่มีทางออกร่วมกัน ก็ย่อมจะเข้าเข่นฆ่าทำลายล้างกัน อย่างที่มันเกิดขึ้นแทบทุกหย่อมหญ้าทั่วโลกในทุกวันนี้

วันใดเมื่อพวกเขาชนะ ได้ครองอำนาจรัฐ พวกเขาก็ย่อมจะสร้างรัฐธรรมนูญและกฎหมายต่างๆ ไว้เป็นเครื่องมือของระบอบและของพวกเขาเอง เพื่อให้สังคมใช้ร่วมกัน สิ่งที่พวกเขาสร้างขึ้นนั้นก็จะเป็น “เหตุผลที่ถูกต้อง” ส่วนระบอบในปัจจุบันจะกลายเป็นระบอบที่ไม่มีเหตุผลและผิด

แต่ถ้าพวกเขาแพ้ ผลก็จะกลับกัน

จึงเห็นได้ว่าเอาเข้าจริง เราในฐานะมนุษย์ไม่ได้มีเหตุผลทุกคนและทุกเรื่อง ทุกกาลเทศะเสมอไป ไม่เว้นแม้กระทั่งในครอบครัวหรือชีวิตเฉพาะของตัวเอง

เราอยากได้ อยากมี อยากเป็นอะไร เราก็จะหาวิธีให้ได้มันมาครอบครอง เพราะ “ของมันต้องมี”!

สุดท้ายแล้วมนุษย์ก็ไม่ได้เป็นอะไรมากไปกว่าเครื่องมือหรือข้าทาสของกิเลสตัณหาเท่านั้น มันลวงหลอกเราว่าทุกสิ่งที่เราคิดพูด ทำนั้นคือเหตุผลของเรา หรือของสังคม ของประเทศชาติ กระทั่งของความเท่าเทียมเป็นธรรม แล้วก็สั่งเราให้ทำลายโลก ทำลายชีวิตอื่นๆ แม้กระทั่งตัวเองก็ได้

เพื่อสมอยาก เพื่อชัยชนะ เพื่ออำนาจ

ทั้งที่ทั้งหมดล้วนเป็นข้ออ้างของกิเลสตัณหาเท่านั้น

วิมล ไทรนิ่มนวล